Radicaal vernieuwen, hoe doe je dat?

Column Routine en innovatie laten zich moeilijk combineren. Hoe kun je dat toch doen?

Een op de drie Nederlandse ondernemers wil zijn bedrijf ingrijpend vernieuwen. Maar hoe doe je dat eigenlijk? De organisatie van de Week van de Ondernemer ondervroeg recent 50.000 mkb-ondernemers over hun uitdagingen. Maar liefst 33 procent zei dat het hele bedrijf op de helling moet. Strategie, organisatie, de manier waarop het geld wordt verdiend: het hele businessmodel moet om. Eén probleem: de huidige manier van werken levert wel het geld op waar iedereen van eet.

Routine en innovatie laten zich moeilijk combineren. Managementhoogleraar Bob Sutton maakte ooit een mooi overzicht van de verschillen.

Routinewerk draait om het exploiteren van bestaande ideeën. Het gaat vaak om diensten of producten die eenvoudig, volgens een vaste procedure geleverd kunnen worden, zoals een Big Mac. Routine draait om precisie en het voorkomen van fouten en verspilling. Op die manier kunnen de rekeningen van vandaag worden betaald.

Innoveren daarentegen draait om het bedenken van oorspronkelijke ideeën en producten, soms zelfs om geheel nieuwe productcategorieën. En daarvoor moet je experimenteren met zo veel mogelijk verschillende, gekke, nieuwe en andere ideeën. Daarmee ontwikkel je de business van morgen.

Goed. Toch willen veel ondernemers beide. Wat kun je doen?

1. Extern innoveren

Echte innovaties worden ontwikkeld door nieuwkomers in markten. Bekende voorbeelden: Spotify, Airbnb, Tesla. Bestaande ondernemingen starten daarom aparte bedrijfsonderdelen met nieuwe mensen, op andere locaties.

Voordeel: innoveren zonder te worden gehinderd door gevestigde belangen of vastgeroeste denkpatronen. Nadeel: hoge kosten, hoge risico’s, en het uiteindelijk samenvoegen van de nieuwe en de oude manier van werken mislukt meestal.

2. Intern innoveren

Volgens onderzoeker Teresa Amabile is binnenshuis vernieuwen mogelijk, mits je het goed organiseert. Ondernemers moeten een vast deel van de werktijd reserveren voor experimenten. In die tijd moeten ze hun medewerkers nieuwe uitdagingen geven én de vrijheid, tijd, geld en hulp om mogelijke oplossingen uit te proberen. Een voorbeeld is ING, dat intern de scrum-methode hanteert: een aanpak voor de ontwikkeling van nieuwe diensten en producten met korte dagelijkse meetings, die populair is bij start-ups.

Voordeel: achteraf integreren is bij deze aanpak niet nodig. Nadeel: de vraag is of je intern tot ideeën komt die radicaal anders zijn en het huidige bedrijf overbodig maken.

3. Een hybride aanpak

Sommige bedrijven hanteren een mix van intern en extern innoveren. Bijvoorbeeld door nieuwe projecten te starten buiten de bestaande organisatie, maar dan wel met de betrokkenheid van de eigen mensen.

Interessant is wat Cisco jarenlang deed. Het tech-bedrijf ondersteunde werknemers die voor zichzelf wilden beginnen en bedong daarbij het recht de start-up te mogen overnemen wanneer deze succesvol werd: de ‘spin-in strategie’. Dit leidde tot grote successen, maar ook tot veel interne jaloezie.

Afhankelijk van de vraag hoe grondig je moet veranderen, hoeveel risico’s je accepteert, en hoeveel tijd en geld je kunt missen, kies je als ondernemer voor een van deze drie richtingen. Daarna volgt nog een andere uitdaging.

Alle genoemde aanpakken vergen heel wat organisatie en management. Iets waar niet elke ondernemer dol op is.

Ben Tiggelaar is gedragsonderzoeker, trainer en publicist. Hij schrijft elke week over management en leiderschap.