Wat past Mark Rutte goed in dit seizoen van Zomergasten

Er zijn Journaal-uitzendingen waarin op driekwart van elk item ineens een scherpe bocht wordt genomen: „Maar. Niet iedereen is blij.” En dan komt de tegenpartij aan bod.

juttachorus0
De buurman die niet meedeed met de Postcodeloterij. De omwonenden die van het vrolijke festival alleen de overlast horen. Hollands ongemak.

Over het algemeen worden de Nederlanders in die items wél blij geprojecteerd. Zijn zij dan „de stille, optimistische meerderheid die”, volgens Mark Rutte, „de kracht van Nederland ziet”? En wat baalt hij als hij Nederlanders die kracht niet kan laten zien.

Komende zondag is Rutte de laatste gast in het VPRO-programma Zomergasten. En wat past hij er goed in, dit seizoen. Het was een en al optimisme dat de afgelopen zondagavonden de klok sloeg. Daar raakte de zwijgende meerderheid van Rutte ineens het VPRO-publiek.

De gasten bestreken het hele maatschappelijke spectrum. Een oud-politicus van links, een Arabische activist, een Vlaams schrijfster, een Groningse cabaretier, een medisch onderzoeker. En ik hoorde in elke uitzending: je kúnt iets veranderen, als je maar wilt.

Oud-politica Hedy d’Ancona deed het wijs. Ze vindt het niet naar oud te zijn, zei ze. Ze bezong het onbaatzuchtige van de liefde. Ze cijfert zich ook een beetje weg.

Verouderingsonderzoeker Andrea Maier zei het dwingend: de mens kan gezond (en dus gelukkig) 130 jaar worden. Hier was optimisme een opdracht.

Schrijfster Griet Op de Beeck was agressiever. „Ja, ik ben enorm gaan geloven in de maakbaarheid van de mens. Omdat ik er zelf het wandelende bewijs van ben.”

Lees ook onze recensies van alle Zomergasten-afleveringen: met Dyab Abou Jahjah, met Arjen Lubach, met Hedy d’Ancona, met Griet op de Beeck, met Andrea Maier

Dit was allemaal geen toeval meer, dit was een programma. De VPRO-kijker – toch al meer een zzp’er van de zelfbewust hedonistische soort, lijkt me, dan een zojuist weer werkloos geworden postbezorger-zonder-contract – had behoefte aan blijmoedige interviews.

Dit zijn toch de jaren van het Grote Onbehagen. Als de VPRO-kijker, een menssoort die Deugt, zich breed maakt, botst hij tegen Sylvana Simons aan die hem aan zijn white male privilege herinnert. Als hij zich lang maakt, wentelt Rutte zijn schuld van 1.000 euro per burger op hem af. „Mensen (zagen) het niet als een inspanningsverplichting”, zei de VVD-leider in De Telegraaf over zijn belofte van de vorige verkiezingen. „Ze zagen het als een resultaatverplichting.”

De Zomergastenkijkers zijn kansrijke mensen die nou even in een miezerbuitje staan, maar straks breekt de zon weer door. Die mensen hadden volgens de VPRO wel een morele oppepper verdiend. Verdiend – het woord komt uit Op de Beecks Kom hier dat ik u kus: „We vergeten wat we waard zijn en durven niet te geloven dat we het goeie wel degelijk verdienen.”

O ja, we verdienen het goeie, en Mark Rutte gaat het ons geven.

Jutta Chorus (@juttachorus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.