Duitse regering maakt gebaar naar Turkse president Erdogan

De resolutie van de Bondsdag over de Armeense genocide juridisch is niet bindend, maar de regering distantieert zich niet van de resolutie.

Voorstanders van het benoemen van de moord op Armeniërs begin vorige eeuw als ‘genocide’, gisteren voor de Rijksdag in Berlijn. Foto Hannibal Hanschke/Reuters

Als gebaar naar Ankara heeft de Duitse regering vrijdag verklaard dat een omstreden resolutie van de Bondsdag over de Armeense genocide juridisch niet bindend is. Hoewel dat al duidelijk is sinds de resolutie in juni met overgrote meerderheid werd aangenomen, heeft het benadrukken hiervan door de minister van Buitenlandse Zaken diplomatiek en politiek gewicht. Overigens ontkent hij, en ook de woordvoerder van kanselier Merkel, dat de regering zich van de resolutie distantieert.

Steinmeier herhaalde vrijdag de verhoudingen tussen het parlement en de regering:

“Het Duitse parlement heeft natuurlijk het recht en de vrijheid om wat voor resolutie dan ook aan te nemen, maar de regering is niet gebonden om elke resolutie aan te nemen.”

In de resolutie wordt de moord op en verdrijving van Armeniërs in de Eerste Wereldoorlog ‘volkerenmoord’ (genocide) genoemd. Het Duitse parlement nam de motie aan, alle partijen in de Bondsdag steunden de motie.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden Armeniërs uit Anatolië door de Ottomaanse autoriteiten gedeporteerd naar de Syrische woestijn. Door moordpartijen en slechte leefomstandigheden kwamen honderdduizenden mensen om. De meeste historici houden het aantal doden nu op 800.000 tot 1 miljoen. De term genocide werd pas in 1944 bedacht door een Poolse jurist.

Lees ook: De Armeense kwestie, over de controverse onder historici en politici

Legerbasis Incirlik

Na het aannemen van de genocideresolutie reageerde de Turkse president Recep Tayyip Erdogan furieus. Met name elf Duitse parlementariërs van Turkse afkomst kregen de wind van voren. Erdogan zei dat zij “verdorven bloed” hebben en een verlengstuk zijn van de Koerdische terreurbeweging PKK. Ankara waarschuwde Berlijn al dat de bestempeling van de Armeense tragedie als genocide niet zonder consequenties zou blijven.

Ankara riep bij wijze van protest meteen zijn ambassadeur in Berlijn terug naar Ankara voor overleg. En president Erdogan, op reis in Kenia, zei dat het besluit van de Bondsdag ernstige gevolgen zal hebben voor de betrekkingen met Duitsland.

Duitse parlementariërs werd vervolgens een bezoek aan de Turkse legerbasis Incirlik geweigerd door Ankara. Duitsland heeft in NAVO-verband 250 militairen in Incirlik. De regering in Ankara blokkeerde dat bezoek om haar ongenoegen te tonen. In Duitsland gaan steeds meer stemmen op om de Duitse militairen op de Turkse basis naar huis te halen.

De Duitse minister van Buitenlandse Zaken zei tijdens een persconferentie dat hij verwacht dat Duitse parlementariërs snel weer welkom zijn op de basis.

De verhoudingen tussen Duitsland en Turkije staan al langer op scherp. In binnen- en buitenland was er onder meer veel kritiek op de beslissing van Merkel om toe te staan dat komiek Jan Böhmermann naar aanleiding van diens ‘smaadgedicht’ over Erdogan wordt vervolgd. Turkije dreigde daarnaast de afspraken met de EU over het tegenhouden van migranten op te zeggen als Turken niet snel visumvrij naar de EU kunnen reizen.