‘Brussel wil overal in EU kilometerheffing invoeren’

Dit schreef De Telegraaf op basis van een document van de Europese Commissie.

Automobilisten demonstreren in Den Haag (2010) tegen de plannen voor kilometerheffing. Foto Valerie Kuypers / ANP

De aanleiding

„Brussel wil km-heffing”, stond op de voorpagina van De Telegraaf, afgelopen donderdag. Komt de kilometerheffing, die het kabinet Balkenende-IV ooit vergeefs probeerde in te voeren, er alsnog, maar dan via ‘Brussel’? Die indruk kreeg de Telegraaflezer wel. „Alle Europese lidstaten moeten een kilometerheffing invoeren. De Europese Commissie lanceert deze draconische maatregel in een actieplan voor schoner vervoer”, schreef de krant.

Waar is het op gebaseerd?

De Telegraaf verwijst op zijn website naar een document dat de Europese Commissie op 20 juli publiceerde. Het is een zogeheten ‘mededeling’ aan de lidstaten, het Europees Parlement en andere EU- instellingen, getiteld ‘Een Europese strategie voor emissiearme mobiliteit’. De Telegraaf citeert als volgt uit het document: „Overal in de EU moet worden overgeschakeld naar een wegenbelasting op basis van de daadwerkelijk gereden kilometers.”

En, klopt het?

Allereerst de status van dit document. Een ‘mededeling’ van de Europese Commissie is een soort discussiestuk. Juridische gevolgen hebben mededelingen niet. Als de Commissie nieuwe wetgeving voorstelt of wetgeving wil aanpassen, doet zij dit in een ‘voorstel’. Mededelingen bevatten vaak wel aankondigingen dat de Commissie wetgeving wil gaan herzien.

   Is dat laatste nu het geval met de kilometerheffing, ook wel rekeningrijden genoemd? Er staat in de mededeling weliswaar dat „overal in de EU moet worden overgeschakeld” naar zo’n systeem, zoals De Telegraaf correct citeert. Maar hieraan wordt geen plan voor nieuwe regels gekoppeld. Bovendien is het woord „moeten” misleidend. In de Nederlandse versie van het document staat dit woord inderdaad, maar dit lijkt een nogal ongelukkige vertaling van het woord should in de Engelse versie en van het woord devrait in de Franse versie van het document. Allebei betekenen ze: „zou moeten”.

De Commissie is zeker voorstander van het rekeningrijden. „Een dergelijke belasting strookt beter met het beginsel dat de vervuiler of de gebruiker betaalt”, staat in de mededeling. Maar om een ‘maatregel’, zoals De Telegraaf het formuleert, gaat het niet. Een woordvoerder van de Commissie laat weten dat het verplicht maken van de kilometerheffing in de hele EU „niet wordt overwogen”. Lidstaten „moeten vrij blijven om te beslissen of en waar zo’n heffing wordt ingevoerd”.  

Zelfs als de Commissie zou voorstellen het rekeningrijden in de hele EU in te voeren – wat ze dus niet doet – dan zou het volgens de EU-verdragen aan de lidstaten en aan het Europarlement zijn daarover te beslissen.

Wil de Commissie in de bewuste mededeling dan helemaal niets op het gebied van belastingen op autorijden? Dat ook weer niet. Maar ze doet slechts bescheiden voorstellen. De Commissie wil technische systemen van lidstaten die al een vorm van tol heffen of dat willen doen, beter op elkaar laten aansluiten. Hiertoe wil ze bestaande wetgeving wijzigen. Ook wil de Commissie een bestaand EU-systeem voor tol op vrachtwagens – waar lidstaten overigens niet aan hoeven mee te doen – zo aanpassen dat het mogelijk wordt om schone vrachtwagens minder te belasten, en vuile juist meer.

Conclusie

Het document van de Europese Commissie waaruit De Telegraaf citeert is slechts een discussiestuk. Het bevat geen voorstel om de kilometerheffing in de hele EU in te voeren. De Commissie zegt dit ook niet te willen. Ze doet alleen bescheiden voorstellen om bestaande wetgeving voor tolheffing aan te passen. We beoordelen de stelling als onwaar.