Amyloïde-opruimer helpt alzheimer-patiënt

Beelden Nature

Een experimenteel biotechnologisch medicijn verbetert een deel het geheugen van beginnende alzheimerpatiënten. Eerdere experimenten met soortgelijke medicijnen zijn de afgelopen jaren allemaal mislukt. Maar onderzoekers van biotech-bedrijf Biogen kregen afgelopen donderdag een prominente plaats in Nature, compleet met commentaar en persconferentie.

Het medicijn is het antilichaam aducanumab. Dat antilichaam, dat van nature een rol speelt in het afweersysteem, bindt aan het eiwit bèta-amyloïde. Waarna de afweer het eiwit opruimt. Van bèta-amyloïde wordt al 25 jaar verondersteld dat ophoping in de zenuwcellen schadelijk is, waardoor na verloop van jaren alzheimer ontstaat. Het bèta-amyloïde ligt dan in plaques in de zenuwcellen.

De onderzoekers van Biogen beschrijven in Nature voor het eerst onderzoek naar aducanumab bij mensen. Het experiment begon in 2012 met 165 mensen. Die hadden een voorstadium of een milde vorm van alzheimer. Ze kregen een jaar lang eenmaal per maand een infuus met aducanumab (in verschillende doses) of een nepmedicijn (placebo). 40 mensen stopten ermee – de helft vanwege bijwerkingen. Het mooie is dat de deelnemers die aducanumab kregen verbeterden. En meer als ze de hogere doses kregen. De verbetering was te zien op twee van de vier toegepaste tests. En bij vergelijking van de PET-scans aan begin en eind van het experiment is de afname van bèta-amyloïde-stapeling in de hersenen te zien.

Als reden voor het mislukken van aducanumabs voorgangers (bapineuzumab en solanezumab) is aangevoerd dat er alzheimerpatiënten met milde en matige ziekte aan mee deden. Tegenwoordig is het idee dat de hersenen dan al te ernstig zijn beschadigd. Ook was niet duidelijk of alle deelnemers aan die studies wel echt amyloïde-ophopingen hadden. Dat is niet noodzakelijk om dement te worden. Zowel de onderzoekers als de commentator in Nature schrijven dat aducanumab mogelijk de amyloïde-hypothese gaat redden. Die was na decennia overheersend te zijn geweest gaan wankelen door gebrek aan resultaat.