Trump wil staatsman en populist zijn

VS

In Mexico toonde de Republikeinse presidentskandidaat zich gematigd. Enkele uren later stelde hij zich veel harder op.

Washington

Donald Trump wil staatsman en populist tegelijk zijn. Met bluf en verwarring, de twee vaste ingrediënten van zijn campagne, heeft de Republikeinse presidentskandidaat gisteren geprobeerd het immigratiedebat in de VS naar zijn hand te zetten. Trump bracht een spectaculair verrassingsbezoek aan de Mexicaanse president Enrique Peña Nieto, in een poging ‘presidentieel’ en gematigd te ogen. Een paar uur later sprak Trump zijn eigen aanhang in de staat Arizona toe, en toonde hij zich juist harder dan ooit.

Trumps bezoek maakte vooraf veel woede los in Mexico. Kritiek op het buurland is vast onderdeel van zijn campagnetoespraken. Hij noemt migranten uit Mexico ‘moordenaars’ en ‘verkrachters’, en suggereert dat de Mexicaanse regering illegale migranten naar de VS helpt. „Ze sturen niet hun beste mensen.” Trump wil ‘een prachtige muur’ bouwen aan de zuidgrens. Mexico gaat die muur betalen, zegt Trump altijd.

Maar tijdens zijn bezoek aan Mexico sprak Trump op een persconferentie met Peña Nieto nauwelijks over de muur. Wie die moet betalen? „Dat hebben we niet besproken.” Trump hield zich op de vlakte over zijn voorstellen immigranten zonder papieren de grens over te zetten. Hij las, nauwelijks verstaanbaar, een voorbereid tekstje voor over ‘wederzijds respect’, en een ‘vruchtbare ontmoeting’. Zijn ‘surrogates’, aanhangers die op tv Trumps standpunt verwoorden, droegen meteen de centrale boodschap uit die het campagneteam had bedacht: Trump had zich ‘presidentieel’ gedragen, een ommekeer in de campagne.

De chaos moest toen nog beginnen. President Peña Nieto sprak Trump op de persconferentie niet tegen over de muur, maar deed dat een paar uur later op Twitter wel. Er was, schreef hij, wel degelijk over de kosten van de muur gesproken. De president had Trump duidelijk gemaakt dat Mexico niet gaat betalen. Maar toen was Trump al vertrokken naar Arizona.

Daar, in Phoenix, was Trump plotseling weer de Trump die teert op de anti-immigrantensfeer onder zijn aanhang. Trump zei dat door het zwijgen van de media nog altijd onduidelijk is hoeveel mensen in de VS zonder de juiste papieren wonen. Die groep, vermoedelijk 11 à 13 miljoen mensen groot, is volgens hem oninteressant. „Het echte probleem is het belang van de Amerikaanse bevolking.” De Republikein ontvouwde vervolgens vergaande plannen om immigratie tegen te gaan. De muur was nu zijn belangrijkste punt. „Ze weten het nog niet, maar Mexico gaat ervoor betalen”, zei hij, met veel applaus.

Wie in de VS wil wonen, moet van Trump een ‘ideologische test’ afleggen, waarin vastgesteld wordt of iemand Amerikaanse waarden deelt. Op zijn eerste dag als president zal Trump 2 miljoen ‘criminele migranten’ uit het land verwijderen, beloofde hij. „Hun dagen zijn geteld.”

De rede van Trump viel goed onder aanhangers die hem de afgelopen dagen hadden laten vallen omdat hij zijn toon over het onderwerp enigszins had gematigd, onder druk van slechte peilingen en nieuwe adviseurs. Onder meer columnist Ann Coulter, een belangrijke bondgenoot, liet Trump toen hard vallen. Nu schreef ze op Twitter: „Ik ga deze toespraak elke avond voor het slapengaan bekijken, zodat ik zal slapen als een baby.”

Trump wilde gisteren twee dingen tegelijk doen, zijn weggelopen aanhangers geruststellen, én zwevende kiezers laten zien dat hij zich als een staatsman kan gedragen. De uitnodiging van Peña Nieto aan hem (en aan de Democraat Hillary Clinton, die beleefd bedankte) was een buitenkans.

Peña Nieto stuurde die uitnodiging volgens critici om de aandacht af te leiden van zijn problemen. Bewijs dat hij en zijn entourage betrokken zijn bij corruptieschandalen stapelt zich op. Peña Nieto is de impopulairste president in ruim twee decennia, vooral vanwege onvrede over toenemend geweld, de hoge mate van straffeloosheid en een haperende economie. Na Trumps toespraak in Arizona sloeg de president een heel andere toon aan dan overdag. Sommige uitspraken en plannen van Trump vormen ‘een bedreiging’ voor Mexico, zei hij.

Gevolg was dat de dag eindigde zoals gebruikelijk deze race. Chaos en geruzie over wat nu eigenlijk gebeurd is. Maar Trump heeft de aandacht weer bij het thema waarop hij scoorde in de voorverkiezingen: immigratie.

Met medewerking van Floor Boon