Trump probeert staatsman en populist tegelijk te zijn

Tijdens zijn bezoek aan de Mexicaanse president toonde de Republikeinse presidentskandidaat Donald Trump zich gematigd. Maar een paar uur later stelde hij zich alweer harder op dan ooit.

De Republikeinse presidentskandidaat Donald Trump en de Mexicaanse president Enrique Pena Nieto tijdens een persconferentie voorafgaand aan hun bilateraaltje woensdag. Foto Yuri Cortez/AFP

Donald Trump wil staatsman en populist tegelijk zijn. Met bluf en verwarring, de twee vaste ingrediënten van zijn campagne, heeft de Republikeinse presidentskandidaat gisteren geprobeerd het immigratiedebat in de VS naar zijn hand te zetten.

Trump bracht een spectaculair verrassingsbezoek aan de Mexicaanse president Enrique Peña Nieto, in een poging ‘presidentieel’ en gematigd te ogen. Een paar uur later sprak Trump zijn eigen aanhang in de staat Arizona toe, en toonde hij zich juist harder dan ooit.

Het bezoek aan Peña Nieto maakte vooraf veel woede los in Mexico. Trump heeft van zijn kritiek op Mexico een vast onderdeel van zijn campagnetoespraken gemaakt. Hij noemt migranten uit Mexico ‘moordenaars’ en ‘verkrachters’, en suggereert dat de Mexicaanse regering illegale migranten naar de VS helpt. ,,Ze sturen niet hun beste mensen.” Trump wil ‘een prachtige muur’ bouwen van gewapend beton aan de Mexicaans-Amerikaanse grens. Mexico gaat die muur betalen, zegt Trump altijd.

Maar tijdens zijn bezoek aan Mexico toonde Trump zich van een heel andere kant. Hij sprak op een persconferentie met Peña Nieto nauwelijks over de muur, die zoveel woede in Mexico heeft losgemaakt. Wie voor die muur moet betalen?

,,Dat hebben we niet besproken.”

Trump hield zich op de vlakte over zijn voorstellen om immigranten zonder papieren de grens over te zetten. Hij las, nauwelijks verstaanbaar, een voorbereid tekstje voor over ‘wederzijds respect’, en een ‘vruchtbare ontmoeting’. Zijn ‘surrogates’, aanhangers die op televisie Trumps standpunt verwoorden, droegen meteen de centrale boodschap uit die het campagneteam had bedacht: Trump had zich ‘presidentieel’ gedragen, en dat was een mogelijk beslissende ommekeer in de verkiezingscampagne.

Welles-nietes over wie de muur gaat betalen

Maar de chaos moest toen nog beginnen. President Peña Nieto sprak Trump op de persconferentie niet tegen over de muur, maar deed dat een paar uur later op Twitter wel. Er was, schreef de Mexicaanse president, wel degelijk over de kosten van de muur gesproken.

Twitter avatar EPN Enrique Peña Nieto Al inicio de la conversación con Donald Trump dejé claro que México no pagará por el muro.

De president had Trump duidelijk gemaakt dat Mexico niet gaat betalen. Maar toen was Trump allang weer vertrokken naar Arizona, waar het tweede deel van zijn plan plaatsvond.

Daar, in Phoenix, was Trump plotseling weer de Trump van de voorverkiezingen, afgelopen winter, die teert op de anti-immigrantensfeer onder zijn aanhang. Trump zei dat door het zwijgen van de media nog altijd onduidelijk is hoeveel mensen in de VS zonder de juiste papieren wonen. Maar die groep, vermoedelijk tussen de elf en dertien miljoen mensen groot, is volgens hem oninteressant:

,,Het echte probleem is het belang van de Amerikaanse bevolking.”

Zie hier Trumps volledige speech (tekst gaat verder na de video):


De Republikein ontvouwde vervolgens vergaande plannen om immigratie tegen te gaan. De muur, het onderwerp dat hij zo angstvallig vermeed in Mexico, was nu zijn belangrijkste punt. ,,En Mexico gaat ervoor betalen”, zei hij, met veel applaus.

Wie in de Verenigde Staten wil wonen, moet van Trump een ‘ideologische test’ maken, waarin vastgesteld wordt of iemand Amerikaanse waarden deelt. Op zijn eerste dag als president zal Trump twee miljoen ‘criminele migranten’ uit het land verwijderen, beloofde hij.

,,Hun dagen zijn geteld. Ze gaan weg, en snel ook.”

De toespraak van Trump viel goed onder aanhangers die hem de afgelopen dagen hadden laten vallen. Trump matigde de toon over het onderwerp enigszins, onder druk van slechte peilingen en nieuwe adviseurs. Hij beloofde zijn toon te ‘matigen’. Onder meer columnist Ann Coulter, een belangrijke bondgenoot, liet Trump hierop hard vallen. Nu schreef ze op Twitter:

Twitter avatar AnnCoulter Ann Coulter I think I’ll watch this speech every night before going to bed so that I will sleep like a baby.

Trump doet een balanceeract

Trump wilde gisteren twee dingen tegelijk doen. Hij wilde zijn weggelopen aanhangers geruststellen, én hij wilde zwevende kiezers laten zien dat hij zich als een staatsman kan gedragen. De uitnodiging van president Peña Nieto aan hem (en aan de Democraat Hillary Clinton, die beleefd bedankte) was de buitenkans waar Trump op gewacht had.

Peña Nieto stuurde die uitnodiging volgens critici in eigen land om de aandacht af te leiden van de grote binnenlandse problemen. Bewijs dat Peña Nieto betrokken is bij een corruptieschandaal stapelt zich op. Recent werd bekend dat de president plagiaat pleegde bij een derde van zijn afstudeerscriptie. Peña Nieto is de minst populaire president in ruim twee decennia, vooral vanwege onvrede over toenemend geweld in het land, de hoge mate van straffeloosheid en een stagnerende economie.

Lees ook dit stuk dat correspondent Guus Valk eerder schreef over het gedraai van Trump: Zelfs over immigratie is Trump nu onhelder

Na de toespraak in Arizona, waar Donald Trump zich gedroeg als de populist van weleer, sloeg de Mexicaanse president opeens een heel andere toon aan dan overdag. Sommige uitspraken en plannen van Trump, zei hij tegen een journalist, vormen ‘een bedreiging’ voor Mexico. Hij had de Republikein uitgenodigd om hem met die bedreigingen te confronteren. Daar was alleen op de persconferentie, toen hij naast Trump stond, niets van te merken.

Het gevolg is dat de dag eindigde zoals voortdurend gebeurt, deze campagne. Chaos, en geruzie over wat er nu eigenlijk gebeurd is. Maar Trump heeft de aandacht weer bij het onderwerp waarmee hij scoorde tijdens de voorverkiezingen. Hij wil zijn aanhang niet meer van zich vervreemden, en zal de komende weken vermoedelijk dezelfde harde toon aanslaan als hij deed in Arizona.

Met medewerking van Floor Boon.