Rousseff bevorderde zelf klimaat voor impeachment

nrcvindt

Landen waar het parlement de hoogste macht is, hebben het makkelijk. Ze kunnen de regering naar huis sturen. Dan komen er nieuwe verkiezingen. Waar een president staatshoofd en regeringsleider is – de Verenigde Staten, Frankrijk, Brazilië – moeten volksvertegenwoordigers geduld hebben tot diens termijn afloopt. Tenzij de president een misdrijf pleegt. Dan kan deze tussentijds worden afgezet. Impeachment is het noodventiel van het presidentiële systeem.

Brazilië maakte er eerder gebruik van. Al liet de van corruptie verdachte Fernando Collor de Mello het in 1992 net niet zover komen. Hij trad zelf af (en leefde nog lang en gelukkig). Dilma Rousseff, in 2010 gekozen op een links programma, was de eerste vrouw in dit ambt en de zesde president sinds het eind van de dictatuur in 1985. Woensdag stemde de Senaat voor haar afzetting.

Ze zou haar herverkiezing in 2014 te danken hebben aan creatief boekhouden met de begroting, waardoor de economie florissanter leek dan zij in werkelijkheid was. Rousseff heeft zich tot het laatst verdedigd. Zij meent dat haar „historisch onrechtvaardige” afzetting een coup van het parlement is.

Nu valt het doek over dertien jaar bestuur door de Arbeiderspartij en is het de vraag of er grond voor impeachment was. Het oppoetsen van de staatsbegroting is in elk geval traditie. Zeker is ook dat oude rekeningen zijn vereffend. Enkele Congresleden die het hardst om haar afzetting riepen, hebben goede herinneringen aan de dictatuur. Tegen veel parlementariërs lopen corruptie-onderzoeken.

Maar Rousseff heeft zich ook doof gehouden voor terechte kritiek. De grondstoffen-hausse maakte in die tijd Brazilië’s fortuin. Miljoenen armen werden middenklassers.

Maar toen de crisis toesloeg was Rousseff niet in staat de economie bij te sturen en raakte haar regering verlamd door schandalen. Dat ze haar voorganger, ‘Lula’ da Silva, een kabinetspost gaf om hem te beschermen tegen vervolging wegens corruptie, heeft de stemming aangewakkerd waarin het parlement geen alternatief zag dan deze impeachment procedure.

Hoe verder? Brazilië verdient nu rust om de economische stabiliteit en het vertrouwen in de politici niet verder te laten afkalven. Interim-president Michel Temer heeft een begin gemaakt met het verkleinen van de staatssector en hervorming van het pensioenstelsel. Hij doet er intussen goed aan de programma’s waarmee Lula en Rousseff Brazilië’s armen zo effectief hebben geholpen niet radicaal terug te draaien. Over twee jaar zijn er nieuwe verkiezingen. Dan kiest dit verdeelde land een nieuwe president. Zeker zo belangrijk: dan kan het ook dit parlement de maat nemen.