Hillbillies geven altijd anderen de schuld

Armoede in de VS

Arme blanken in de VS zijn in toenemende mate ontevreden. Uit een insidersverhaal blijkt dat ze leven in een cultuur die het sociale verval aanmoedigt in plaats van tegengaat.

Hoe stort een gemeenschap in? In Hillbilly Elegy geeft de Amerikaan J.D. Vance een levendige beschrijving van binnenuit. De Hillbillies, waar Vance zelf ook toe behoort, zijn de arme bewoners van Schots-Ierse afkomst in het Appalachengebergte van Louisiana tot in Pennsylvania. Die categorie kan gemakkelijk worden uitgebreid tot de arbeidersklasse in de hele Rust Belt, het midden van de VS, waar de zware industrie is vertrokken zonder dat daar iets voor in de plaats kwam. Donald Trump maakt dankbaar gebruik van hun teleurstelling en verbittering. De ‘witte man’ als slachtoffer, in een Amerika dat nu niet great, maar dat weer kan worden. De groep is niet zozeer vergeten door Amerikaanse politici, maar vooral onbegrepen meent Vance. Zijn persoonlijke benadering verklaart deels waarom Trump hier zoveel aanhang heeft – het boek is niet voor niets in de VS een bestseller.

Vance’s boek is rijk aan observaties en sociologische studies. ‘In onze op ras georiënteerde samenleving gaat ons vocabulaire vaak niet verder dan de kleur van iemands huid, „zwarte mensen”, „Aziaten”, „blank privilege”’, schrijft hij.

De Hillbillies zijn blank maar zeker niet geprivilegieerd. Ze passen niet in het linkse clichébeeld van de uitbuitende ‘witte man’, maar hebben een verleden als dagloners en arbeiders en kennen dezelfde sociale problemen als arme Afro-Amerikanen. Gebroken gezinnen, opgroeien zonder vader, tienerzwangerschappen, drugsverslaving en vuurwapengeweld, doen zich er vaak voor. Een onzekere wereld van schulden, slecht fast food, wraakzucht, lamlendigheid.

Zowel de witte als zwarte arbeidersklasse heeft in de naoorlogse jaren even kunnen proeven van groei en welvaart. Met weinig scholing konden ze goed verdienen met lopende bandwerk in de mijnen en in de zware maakindustrie van staal en auto’s. Maar de arbeiders vielen weer terug toen die fabrieken door internationale concurrentie moesten verhuizen naar lage-lonen-landen. In de Rust Belt – van het zuiden door midden Amerika tot Detroit in het noorden – kwam voor die zware industrie niets in de plaats. Die terugval ging gepaard met fatalisme.

©

©

De grootouders van Vance verhuisden van Jacksonville naar Middletown in Ohio waar zijn opa kon werken in de staalfabriek die de stad welvaart en sociale zekerheid verschafte. Het gezinsleven raakte ontwricht omdat hij aan de drank raakte. Toch was dat rustig vergeleken met de chaotische zwerftochten die het kleinkind Vance zelf meemaakte, want zijn aan medicijnen verslaafde moeder wisselde jaarlijks van partner. De jeugdzorg was er niet tegen opgewassen.

Uiteindelijk accepteerde Vance het slachtofferdenken van zijn Hillbillyvolk niet. Na een lange weg wordt hij topman bij een bedrijf in Silicon Valley. Drie factoren hebben hem daarbij geholpen. Hij maakte een einde aan de zwerftocht met zijn moeder door in te trekken bij zijn grootmoeder die ervoor zorgde dat hij naar school bleef gaan en goede cijfers haalde. Daarna meldde hij zich bij het korps mariniers, dat in vier jaar zijn opvoeding voltooide. Hij leerde datgene wat hem thuis nooit was bijgebracht: financiële huishouding en gezond eten. Zijn derde steun in de rug kreeg hij van de Yale-universiteit die hem een ruime beurs gaf om rechten te studeren. Studiefinanciering is een be langrijke inkomensverdeler in de VS.

Zijn hoogleraar Amy Chua, hoogleraar rechten en schrijfster van de bestseller Tijgermoeder – over haar rol als veeleisende opvoedster van haar kinderen – gaf hem het verstandige advies om niet blindelings naar de hoogste post te streven, maar rekening te houden met zijn persoonlijke leven en zijn partner.

Vance kan niet accepteren dat alleen economische onzekerheid de oorzaak is van de sociale problemen. Hij heeft zijn moeder de verwaarlozing van hem en zijn zus nooit helemaal vergeven. Hij zag andere Hillbillies zonder reden lanterfanten en kansen in hun leven verspelen. Hij geeft het voorbeeld van een tegelfabriek waar hij een bijbaan had. Daar waren vacatures met een jaarinkomen van 32.000 euro, die niet vervuld konden worden.

Hillbillies geven anderen de schuld voor hun lot, schrijft hij, maar dat is vaak onterecht. Hij ziet een ‘crisis van mannelijkheid’, een overreactie op slechte omstandigheden op de slechtst mogelijke manier’. ‘Het gaat om een cultuur die het sociale verval aanmoedigt in plaats van tegengaat.’ Zijn verhaal is geen oplossing, maar een persoonlijk voorbeeld, een spannende, vlot geschreven from rags to riches.