De Hongkongse jeugd is nu ‘geradicaliseerd’

Verkiezingen Hun protest voor meer democratie was een „totale mislukking”. Nu willen Edward Leung en andere studentenleiders dat Hongkong zich afscheidt van China.

Nathan Law, de studentenleider van de nieuwe partij Demosisto op campagne. Foto Isaac Lawrence/AFP

Van de 35 partijen die zondag in Hongkong meedingen in de eerste verkiezingen voor de Wetgevende Raad sinds de grote studentenprotesten in 2014, zijn er tien die nog geen half jaar oud zijn. Vrijwel alle leiders en organisaties die bij de maandenlange bezetting van het Hongkongse centrum betrokken waren, hebben partijtjes gevormd met namen als Inheems Hongkong, Demosisto, Civiele Passie en JongeInspiratie.

En deze jongeren zijn geradicaliseerd. Niet langer pleiten zij net als gevestigde pro-democratische partijen voor democratische hervormingen in een autonoom Chinees Hongkong, maar voor afscheiding. Deze separatistische tendens baart de Chinese autoriteiten in Beijing steeds meer zorgen. Daarom zijn zes van de voormalige studentenleiders ook van de kieslijst (213 kandidaten voor de 70 zetels) geschrapt.

Foto Anthony Wallace/AFP

Edward Leung, kandidaat voor JongeInspiratie. Foto Anthony Wallace/AFP

Een van hen is de 25-jarige Edward Leung, die samen met twee andere studenten in 2014 de leiding vormde van de ‘Occupy Hongkong’-beweging – ook wel de Paraplu-revolte genoemd. Studenten beschermden zich tegen traangas van de politie met felgekleurde regenschermen.

„Onze hoop, onze dromen over meer democratie zijn veranderd in een radicaler doel, namelijk een onafhankelijk Hongkong”, legt Leung, die deze zomer afstudeerde als filosoof, uit in een Skype-gesprek. Hij had zich kandidaat gesteld voor JongeInspiratie, maar zijn openlijke pleidooien voor afscheiding zijn slecht gevallen bij de autoriteiten die hem van de kieslijst afvoerden.  

„Als wij onze autonomie en waardigheid willen behouden, dan hebben wij maar één weg en dat is afscheiding van autoritair China.”

Totale mislukking

De frustraties van een deel van de jonge Hongkongers laat zich makkelijk verklaren. „Wij hebben in 2014 met zijn tienduizenden 79 dagen lang op zeer vreedzame en vriendelijke wijze gedemonstreerd voor meer democratie en minder bemoeienis van Beijing met onze zaken. Wij hebben helemaal niets gewonnen, het was een totale mislukking”, zegt Leung.  

„Wij geloven niet meer in het ‘een land, twee systemen’. Praten met China over democratische hervormingen heeft geen zin. De gevestigde pan-democratische partijen onderhandelen al dertig jaar met China en hebben niets bereikt.”

Op basis van het door toenmalig leider Deng Xiaoping bedachte concept van ‘een land, twee systemen’, heeft China beloofd tot 2047 de democratische vrijheden en rechten van de Hongkongse burgers te respecteren. Na dat cruciale jaar treden ook in Hongkong de wetten en de verordeningen van het vasteland in werking. Dat betekent het einde van tal van liberale vrijheden en mensenrechten.

Nu al voelen de Hongkongers de bemoeienis van de Chinese autoriteiten met het stadsbestuur. Dit jaar werden vijf boekverkopers door de Chinese staatsveiligheid opgepakt en verloren tal van pro-democratische journalisten/columnisten hun baan. Ook op de universiteiten waait volgens professoren een killere, Beijingse wind.

China verstevigt zijn greep op het bestuur en weigert de 3,7 miljoen kiesgerechtigde Hongkongers het recht te geven de hoofdbestuurders van de stad te kiezen. Deze vorm van kiesrecht is volgens de autoriteiten in Beijing nooit afgesproken met de vroegere Britse heersers.

Het protest van 2014 was bedoeld om dat recht alsnog af te dwingen voor de leiderschapsverkiezingen van maart 2017. Maar China gaf geen krimp en heeft voor de zondagse verkiezingen gezegd dat ook nooit te zullen doen.

Jonge kiezers

De vraag is hoe succesvol de jonge partijen zullen zijn in hun pogingen door te dringen tot de Wetgevende Raad, een instelling die is opgericht in de 19e eeuw om de Britse gouverneur te adviseren over Chinese kwesties. Ze hebben geen geld, maar beschikken wel over grote internetvaardigheden. Hun campagnes vinden plaats op Facebook, Twitter en WeChat. Zij maken hun eigen, veel beluisterde en bekeken internetradio- en televisieprogramma’s, die op het vasteland worden gecensureerd.

Politieke analisten denken dat ze minstens twee en mogelijk vier van de zeventig zetels in de wacht kunnen slepen, maar dan moeten de jonge kiezers wel komen opdagen. Bij de verkiezingen van 2012 lieten jongeren het namelijk afweten.

Het complexe kiessysteem met 35 districtszetels en 30 zetels die verdeeld zijn over verschillende bedrijfstakken en beroepsgroepen, werkt in het nadeel van nieuwkomers. De resterende vijf zogeheten ‘superzetels’ zijn nagenoeg onbereikbaar, omdat de jonge kandidaten onbekend zijn bij de kranten lezende en tv kijkende vijftigers en zestigers die de meerderheid van de kiezers vormen.

Maar mogelijk profiteren de nieuwe partijen van de groeiende onrust over hoge prijzen en de krimpende arbeidsmarkt. Hongkongers klagen in alle toonaarden over de instroom van vasteland-Chinezen, die goedkoper zijn voor bedrijven.