Apple-strijd wordt steeds politieker

Belastingontwijking

Terwijl de Ieren twijfelen over een hoger beroep tegen de naheffing van 13 miljard euro, beschuldigt Apple de EU van „anti-VS-sentiment”.

Foto AFP

Is de goede band met Apple de Ieren 13 miljard euro waard? Die vraag verdeelt de Ierse politiek sinds de Europese Commissie Apple maandag opdroeg om 13 miljard euro aan achterstallige belastingen terug te betalen aan Ierland. Tijdens een kabinetsvergadering op woensdag konden de regeringspartijen het er niet over eens worden of Ierland in beroep gaat tegen de Commissie, zoals minister van Financiën Michael Noonan eerder aankondigde. Volgens hem zou het slecht zijn voor het Ierse vestigingsklimaat als Ierland níét in beroep zou gaan.

Maar in het Ierse debat gaan veel stemmen op om de 13 miljard gewoon te innen – immers toch bijna 3.000 euro per Ierse inwoner. Volgens sommige berekeningen van de Ierse overheid zou de rekening inclusief rente zelfs kunnen oplopen tot 19 miljard. Regeringspartij Independent Alliance vindt dat Ierland die rekening gewoon moet presenteren aan Apple zoals de Commissie het land opdraagt. De beslissing is tot vrijdag uitgesteld.

310816_Apple-nrcX_02_IG80

De Ierse twijfel zorgt ervoor dat de Europese belastingaanslag van Apple, de grootste ooit, nog politiek geladener wordt dan hij al was. De spanning tussen de Amerikaanse regering en de Europese Commissie over deze zaak was al eerder toegenomen. Apple-topman Tim Cook stookte dat vuur verder op in een interview met de Ierse krant The Irish Independent waarin hij de Commissie van anti-Amerikaanse motieven beschuldigde.

De bestuursvoorzitter van Apple zegt dat zijn bedrijf zonder gegronde juridische reden wordt aangepakt. „Wij zijn ineens het doelwit, mogelijk vanuit een anti-VS-gevoel”, zegt hij. „Mensen in topposities in verschillende landen zeggen dat dit de agenda is van de Commissie. Ik weet niet waar het vandaan komt, maar ik heb een sterk gevoel dat deze beslissing politiek is. Wettelijk hebben we niets verkeerd gedaan.”

In een ander interview, met de Ierse tv-zender RTE noemt Cook de beslissing van de Commissie „gekmakend” en „teleurstellend”. „Het is duidelijk dat dit politiek gemotiveerd is: het heeft geen enkele basis in de feiten of de wet.”

Cook blijft erbij dat Apple niets verkeerd heeft gedaan, net zomin als de Ierse overheid. Hij gaat ook in tegen de beschuldiging van de Commissie dat Apple in 2014 slechts 0,005 procent belasting betaalde in Ierland.

„Dat is een onjuist getal. Ik heb geen idee waar dat vandaan is gekomen, het is niet waar.” Volgens Cook betaalde Apple in 2014 400 miljoen dollar aan Ierland en was dat bedrag gebaseerd op het standaardtarief van de Ierse vennootschapsbelasting: 12,5 procent.

Eurocommissaris Margrethe Vestager bestreed donderdag dat haar mededingingsautoriteit zich door politieke motieven heeft laten leiden in de Apple-zaak. „Het besluit is gebaseerd op de feiten in de zaak”, zei de Deense stellig. „En er zijn nog altijd de Europese hoven om ons op het rechte pad te houden. Die zullen geen boodschap hebben aan politieke opinies of aan gevoelens in de onderbuik.”

Naar de prullenbak

Dat Vestager zich nu zo moet verdedigen, komt deels door Commissievoorzitter Juncker. Die bezwoer bij zijn aantreden in 2014 dat zijn Commissie meer zou zijn dan het secretariaat van de lidstaten en zich meer ‘politiek’ en minder ‘technocratisch’ zou opstellen. Bovendien zit Brussel verlegen om succes, onder andere na het recente Britse besluit om uit de EU te stappen. Mededinging, waarover Europa uitzonderlijk veel te zeggen heeft, biedt hiertoe de beste kansen.

Ook Cooks bewering dat Apple in Ierland 12,5 procent belasting heeft betaald, en niet (in sommige jaren) 0,005 procent zoals de Commissie beweert, verwees Vestager naar de prullenbak. „We hebben onze berekening gebaseerd op de cijfers van Apple zelf”, zei de eurocommissaris, die meteen ook een warm pleidooi hield voor een lopend Commissievoorstel dat multinationals dwingt om per land precieze informatie te publiceren over aantallen werknemers, omzet en winst. „De waarheid is dat er weinig cijfers in het publieke domein zijn”, zei ze.

„Met meer transparantie zou er minder mysterie zijn en zouden we ook verlost zijn van deze discussie over en weer.”

De eurocommissaris zei ook dat er in principe niks verkeerd is met ‘tax-rulings’, het soort exclusieve belastingafspraken waar Apple nu om is bestraft, behalve als deze de concurrentie verstoren en dus neerkomen op illegale staatssteun. De Commissie heeft eerder alle EU-landen om lijsten gevraagd met deze rulings en controleert op dit moment steekproefgewijs of er zulke gevallen tussen zitten.