Veronica-museum: radiopiraat wilde de wereld alleen maar mooier maken

Veronica-museum Woensdagavond opent het 192 Museum in Nijkerk. Een permanente expositie over Veronica en andere zeezenders uit de jaren zestig en zeventig.

Veronica-dj Lex Harding, mede-initiatiefnemer en -geldschieter van het 192 Museum. Foto Rien Zilvold

Met een snik in zijn stem nam programmaleider Rob Out op 31 augustus 1974 afscheid van de miljoenen luisteraars voor wie radio Veronica jarenlang de enige echte popzender van het land was geweest. „Met het afscheid nemen van Veronica sterft ook een beetje de democratie in Nederland”, verkondigde hij. „Dat spijt mij… voor Nederland”.

Dat waren grote woorden, waarvan pas kortgeleden is onthuld dat Out ze grotendeels had ontleend aan het boek The Fountainhead van de Amerikaanse schrijfster Ayn Rand. Het was de pleitrede van een verdachte, die de rechtbank wilde overtuigen van zijn beste bedoelingen ter verbetering van de wereld. Out zag daarin blijkbaar een parallel: ook Veronica wilde de wereld alleen maar mooier maken.

De bandopname van die afscheidstoespraak – want hij had de tekst al een paar uur vóór de uitzending ingesproken – is nu te zien en te horen in het 192 Museum in Nijkerk, een permanente expositie over Veronica en de andere zeezenders uit de jaren zestig en zeventig, die woensdagavond wordt geopend. Daarnaast ligt een stukgelezen exemplaar van het boek, en er hangt bovendien een foto waarop Out en zijn collega’s op het zendschip – pilsje onder handbereik – naar de laatste uitzending staan te luisteren.

Zo verdween radio Veronica, nadat het toenmalige kabinet-Den Uyl een verbod had uitgevaardigd op alle medewerking aan de zendschepen die buiten de Nederlandse territoriale wateren, zonder zendvergunning, actief waren. Ze werden massaal beluisterd, al was het maar omdat er toen nog geen Radio 3 bestond. En van al die zeezenders was Veronica veruit de populairste.

Het 192 Museum, bijgenaamd het Veronica-museum, is gevestigd in een voormalig schoolgebouw, waar oprichter Bert van Breda ook het nostalgische clipkanaal 192 TV runt. Het getal verwijst naar de golflengte waarop Veronica destijds uitzond. De bijbehorende slagzin roept bij huidige vijftigplussers een heftig jeugdsentiment op: „192 – goed idee”.

„Een radiomuseum is hartstikke moeilijk te maken”, constateert de voormalige Veronica-dj Lex Harding, mede-initiatiefnemer en –geldschieter van het 192 Museum. „Eigenlijk hoef je alleen maar een paar koptelefoons op te hangen en klaar. Maar je zult toch ook moeten uitleggen waarom het ooit zo populair en zo belangrijk is geweest. Vooral ook voor de vele jongeren die waarschijnlijk helemaal niets meer van de Veronica-geschiedenis afweten”.

Harding schreef zijn eigen verhaal over radio Veronica (1960-1974), dat in een groot aantal tekstpanelen is opgesplitst. En dat is niet alleen een succesverhaal. Ook de felle strijd tegen het concurrerende Radio Noordzee, die zelfs aanleiding was voor een bomaanslag, komt ter sprake. Net als de manier waarop het eigendom van het Veronica-merk tenslotte is „verkwanseld”, zoals Harding het noemt.

Daarnaast biedt deze uitstalling een veelheid aan objecten, zoals twee verschillende studio’s met oorspronkelijke mengpanelen en microfoons, merchandising, filmbeelden, krantenknipsels, scheepsmodellen, foto’s, het authentieke zendkristal dat zich aan boord van het schip bevond, de draaitafel van de Veronica Drive-In-Show waarmee de dj’s drukke tournees door het land maakten, en exemplaren van de destijds door Harding gepresenteerde Top 40. Tot de curiosa behoren diverse grammofoonplaatjes die ooit door Veronica-dj’s om lucratieve redenen werden volgezongen en –gespeeld. Zoals de single Wij zijn piraten van het gelegenheidstrio Los Piratos, bestaande uit Lex Harding, Rob Out en Candlelight-presentator Jan van Veen. „Geen hoogtepunt in mijn carrière”, monpelt Harding in het voorbijgaan.

Van geheel andere aard is de vlag van Sierra Leone die hier hangt. Het zendschip van Veronica, de robuuste Norderney, was nu eenmaal gedwongen onder een buitenlandse vlag te varen, omdat een Nederlandse vlag voor zo’n onwettige radiopiraat niet kon worden verstrekt.

Hoe lang het 192 Museum open blijft, hangt af van de publieke belangstelling. „Maar een jaar of vijf moet toch wel lukken”, zegt Harding.