Suu Kyi wil eindelijk vrede met minderheden

Vredesconferentie De nieuwe Birmese regering begint beraad om einde te maken aan verwoestende strijd van leger met etnische groepen.

Aung San Suu Kyi na de openingsceremonie van de vredesconferentie in de Birmese hoofdstad Napypyitaw Foto Soe Zeya Tun/Reuters

De sterke vrouw van Birma, Aung San Suu Kyi, heeft deze woensdag in de hoofdstad Napypyitaw een vredesconferentie geopend. Die is bedoeld om een oorlog te beëindigen die het land al sinds zijn onafhankelijkheid in 1947 ontwricht, tussen het centrale gezag en een waaier van etnische minderheden.

„Dit is een unieke kans voor ons om een grote opgave te volbrengen die als een mijlpaal in onze geschiedenis zal gelden”, zei Suu Kyi, zelf winnares van de Nobelprijs voor de Vrede wegens haar geweldloze strijd voor een democratisch Birma. Om een en ander op te luisteren was ook VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon bij het begin van de vijfdaagse bijeenkomst.

Suu Kyi, die na een grote verkiezingszege feitelijk de regering leidt al heeft ze door een bepaling in de grondwet de macht niet de jure in handen, verklaarde bij haar aantreden dit voorjaar al dat het bereiken van een vredesakkoord met de minderheden voor haar de hoogste prioriteit heeft.

Daar is ook alle reden toe. De minderheden omvatten in totaal een kleine 40 procent van de bevolking (de rest zijn Burmanen). De strijd van het Birmese leger tegen de talrijke rebellengroepen, die alles bijeen tienduizenden strijders onder de wapenen hebben, verslindt geld en energie. Enige honderdduizenden zijn door de gevechten van huis en haard verdreven.

Ook de economische ontwikkeling in grote delen van het land, met name in het noorden en oosten, heeft er ernstig onder te lijden gehad. Het beperkte gezag van de overheid heeft er ook toe geleid dat de opiumproductie in die gebieden sterk is opgebloeid, aangewakkerd door veel vraag van Chinese gebruikers.

Oorlogsmoe

Zeventien van de twintig belangrijkste minderheden wonen de conferentie bij, onder wie de Kachin, de Karen, de Shan en de Wa. Veel Birmezen zijn de schier eindeloze oorlog ook meer dan beu. Ook China heeft een handje geholpen door enige druk op met name de Kachin uit te oefenen. Birma-deskundigen noemen het op zichzelf al opmerkelijk dat Suu Kyi zoveel groepen aan de onderhandelingstafel heeft weten te brengen.

Dat is de generaals, die vóór haar het land regeerden, nooit gelukt.

Foto Soe Zeya Tun/Reuters

Van links naar rechts: Birmaas hoogste generaal Min Aung Hlaing, voorzitter van het Parlement Mahn Win Khaing Than, vicepresident Henry van Thio, Aung San Suu Kyi, president Htin Kyaw, vicepresident Myint Swe, voormalig vicepresident Sai Mauk Kham. Op de achtergrond: diverse etnische leiders. Foto Soe Zeya Tun/Reuters

Grote doorbraken zijn er deze week desondanks nog niet te verwachten. De bedoeling is meer om te verkennen hoe er een bevredigend compromis kan worden gevonden. Suu Kyi streeft er naar om van Birma een federatie te maken, waarbij de minderheden deels autonomie zouden genieten, maar een heldere strategie daarvoor heeft ze nog niet gepresenteerd.

Zeer onzeker blijft intussen niet alleen of de verschillende groepen – elk met andere belangen – bereid zijn tot een compromis, een twijfelachtige factor blijft ook het Birmese leger, dat in de decennia voor Suu Kyi’s aantreden de dienst uitmaakte in het land. De generaals bepalen zelf of ze mee zullen werken aan een akkoord of niet. Bekend is dat een deel van de militairen liever doorvecht, net als ten minste drie kleinere groepen die op de conferentie ontbreken.

Ban Ki-moon wees er woensdag op dat Suu Kyi’s regering ook de vervolgde islamitische minderheid van de Rohingya, niet uitgenodigd voor de conferentie, niet links kan laten liggen.

„Zoals overal verdienen ze een toekomst, hoop en waardigheid”

Daarop ging Suu Kyi niet in.