In Rotterdam-Zuid gebeurt iets bijzonders

Rotterdam

Hoe maak je een duffe plek ‘op Rotterdam-Zuid’ weer bruisend? Door een suf stadskantoor om te toveren tot sportzwembad.

Een impressie van het nieuwe zwembad. De gemeente wil het niemandsland van busbanen en asfaltvlaktes bij Ahoy en Zuidplein weer aantrekkelijk maken. Beeld van Kraaijvanger architects

Dag, duffe administratie, muffe ontvangstruimten en archiefkasten. Hallo, fonkelnieuw wedstrijdzwembad. In Rotterdam-Zuid gebeurt iets bijzonders: bouwbedrijven Heijmans en Ballast Nedam bouwen het voormalig deelgemeentekantoor aan het Zuidplein om tot zwembad. Niet zomaar een zwembad: een internationaal wedstrijdbad met tien banen van 50 meter, en daarbij een ‘gewoon’ instructiebad van 25 meter.

De metamorfose van kantoor naar zwembad is onderdeel van een omvangrijk project om van het niemandsland van busbanen, snelweg en asfaltvlaktes rond Ahoy en Zuidplein een aantrekkelijke plek te maken. Er komt flink wat nieuwbouw: bij Ahoy komen een hotel, bioscoop en internationaal congrescentrum, bij het Zuidplein een zwembad en een groot kunstencentrum. Een ruime boulevard verbindt de gebieden.

Dat er een nieuw zwembad moest komen, stond vast. Het naastgelegen zwembad Charlois was aan vervanging toe. En de gemeente wilde de private herontwikkeling van het zogenoemde Hart van Zuid stimuleren met een aantal grote gemeentelijke projecten zoals een zwembad, maar ook nieuwbouw voor het Theater Zuidplein en de bibliotheek, en een congrescentrum.

3108BINZwembad03

Geen voor de hand liggende keus

Maar waarom dan het deelgemeentekantoor ombouwen, in plaats van het te slopen om ruimte te maken voor een nieuw zwembad? Of bijvoorbeeld een zwembad iets verderop neerzetten, aan de rand van het Zuiderpark? Veel meer ruimte, dus makkelijker bouwen.

Het deelgemeentekantoor is inderdaad niet een voor de hand liggende keus, zegt Jeroen Tamsma. De contractmanager is voor de gemeente vanaf het begin betrokken bij de herontwikkeling van het Hart van Zuid. Het ombouwen van bestaande (bedrijfs)gebouwen is in de praktijk lastiger dan het lijkt, en niet altijd (veel) goedkoper. „Als kostenbesparing de enige reden was, zou je het je niet op de hals halen. Natuurlijk, de fundering ligt er al, en met een beetje mazzel kun je de muren, de vloeren en het dak gebruiken. Maar het levert ook bijna altijd complicaties op”, zegt Tamsma.

Dat was in dit geval niet anders. Aanvankelijk was een gewoon zwembad voorzien, maar gaandeweg werden de ambities opgeschroefd: het is al lang een wens om in Rotterdam een wedstrijdbad te hebben. Alleen was er in het deelgemeentekantoor eigenlijk geen plek voor een 50-meterbad, of beter: voor alle reglementair voorgeschreven ruimte rondom het zwembad, het zogeheten perron. „Het was echt puzzelen om het voor elkaar te krijgen. Uiteindelijk moest er een ‘hap’ uit het oorspronkelijke pand om ruimte te maken voor het perron en de tribune.

In het ontwerp blijven twee beuken van het oude kantoor staan, als twee parallelle rechthoeken. In de ruimte daartussen komen de baden, en van dat alles wordt uiteindelijk één groot rechthoekig gebouw gemaakt. De oorspronkelijke gevels zijn daar dan onderdeel van.

Ook anders dan anders: de bak van het zwembad wordt niet ingegraven, maar komt op de begane grond te staan. Het wateroppervlak is dan op de eerste verdieping; daar ga je erin. Dat heeft als voordeel dat je vanaf de straat niet naar de zwemmers kunt kijken. Dat was niet de bedoeling, ook om de privacy van sommige doelgroepen te waarborgen. Op de begane grond komen naast de technische ruimtes rondom winkels, de stadswinkel, en horeca.

Versnipperd Zuid moet een eenheid worden

Het idee was van de bouwers, Heijmans en Ballast Nedam, zegt Tamsma. „Zij wonnen de aanbesteding van Hart van Zuid, en de gemeente was er heel gelukkig mee dat zij met dit idee kwamen.” Nu is het nog een versnipperd gebied, zei projectdirecteur Peter Klevering van Ballast Nedam onlangs bij het het officiële begin van het project. „Je ziet er alles terug wat de afgelopen veertig jaar mode is geweest in stadsontwikkeling.”

Klevering wil dat het gebied een eenheid wordt, maar het ook in zijn waarde laten. De fysieke ontwikkeling van het Hart van Zuid moet gepaard gaan met sociaal-economische ontwikkeling, zegt Klevering. Herkenbaarheid voor de bewoners is dan belangrijk, en dat is een belangrijke reden om het voormalig deelgemeentekantoor te behouden en het zwembad wél midden in Zuid te leggen. Ook omdat het ander publiek trekt: sporters die komen zwemmen, en misschien toeschouwers voor bijvoorbeeld waterpolo.

Natuurlijk is er ook kritiek op de keuze, zegt Tamsma. Sommige bewoners hadden liever een écht recreatiebad gezien, met glijbanen en fonteinen voor de jeugd. En dit voorjaar waren er raadsvragen nadat topzwemmer Pieter van den Hoogenband kritiek had geleverd op het ontwerp, juist omdat het bad niet ideaal was voor grote zwemwedstrijden. Hij had bijvoorbeeld de tribune liever dichter bij de ingang van het bad gezien, en ruimere kleedfaciliteiten. Tamsma blijft er nuchter over. „We hebben ons voordeel gedaan met de adviezen van Van den Hoogenband, maar het bad is niet bedoeld als concurrent van Eindhoven: het is bedoeld als regionaal wedstrijdbad.” Medio 2017 moet het opengaan voor gebruik.