Actie tegen Apple is terecht

Dertien miljard euro, zo ver kan het bedrag oplopen dat het Amerikaanse technologiebedrijf Apple aan achterstallige belasting plus rente moet terugbetalen – in beginsel aan de Ierse staat. Dit oordeel van de Europese Commissie liegt er niet om. De argumenten overigens ook niet: volgens Brussel betaalde Apple bijvoorbeeld in 2014 0,005 procent belasting op zijn Europese verdiensten – met medewerking van een wel heel vriendelijke Ierse fiscus.

Door de belastingvoordelen, die Apple een kwart eeuw lang in Ierland genoot, te classificeren als staatssteun slaat de Commissie een dubbele slag. Het mededingingsrecht geeft toegang tot het krachtigste en best ontwikkelde instrumentarium van Brussel. En indien succesvol, kan het mededingsrecht vervolgens worden ingezet tegen de fiscale ‘race naar de bodem’ die grote internationaal opererende bedrijven bevoordeelt.

De Europese Commissie neemt een risico met de Apple-zaak. Vanuit Washington werd al geklaagd dat Brussel vooral Amerikaanse bedrijven op de korrel neemt. Andersom is er bijvoorbeeld Europees ongeloof over de – voorlopige – optelsom van het bedrag aan boetes en schadevergoedingen dat Volkswagen kwijt is in de Verenigde Staten als gevolg van het dieselschandaal. Dat bedrag is toevallig vrijwel even groot als de 13 miljard euro die Google moet terugbetalen aan Ierland. Beide blokken zijn er van overtuigd dat door hen enkel de bestaande regels en praktijken zijn toegepast. Beide vermoeden daarentegen vals spel bij de ander.

De Apple-zaak kan de Amerikaanse-Europese verhoudingen danig verzuren. Veel lidstaten van de EU staan bovendien nogal ambivalent tegenover een Europese Commissie die zich in de toekomst kan gaan bemoeien met de manier waarop zij belasting heffen. Nederland heeft misschien wel het meest te verliezen. Nog deze week bleek dat Amerikaanse tech-bedrijven begin dit jaar een brief schreven aan het kabinet, waarin zij sterk aandringen op fiscale vriendelijkheid.

Desondanks is ook voor Nederland de actie van Brussel toe te juichen. Hoe meer het grote bedrijfsleven in de watten wordt gelegd, hoe meer belasting er zal worden geheven bij degenen die niet weg kunnen: de burgers en de kleinere ondernemers. Diezelfde burgers worden nu bovendien gewezen op een positieve rol van ‘Brussel’.

Apple wordt nu de cause célèbre van de strijd tegen de internationale afbraak van de belastinggrondslag. Maar het bedrijf zal moeilijk kunnen volhouden dat het, met een belastingpercentage van 0,005 procent, een onschuldig slachtoffer is.