Aantal Afrikaanse olifanten drastisch afgenomen

Een eerste grote telling in jaren toont aan dat het aantal olifanten tussen 2007 en 2014 met 140.000 is afgenomen.

Een olifant in het Tsavo nationaal park in Kenia. Foto Tony Karumba/AFP

Het gaat niet goed met het grootste landdier ter wereld, de Afrikaanse olifant. Tussen 2007 en 2014 nam de totale populatie met maar liefst 30 procent af. Dat blijkt uit de Grote Olifanten Telling, het eerste omvangrijke rapport in jaren waarin het aantal in Afrika overgebleven olifanten in kaart wordt gebracht. In het huidige tempo - met een afname van 8 procent per jaar - is binnen negen jaar de helft van de overgebleven populatie verdwenen, aldus de onderzoekers.

Ruim 352.000 savanneolifanten, naast de bosolifant één van de twee in Afrika voorkomende soorten, werden er geteld in de achttien Afrikaanse landen waarin de dieren nog leven. Althans, dat was in 2014 zo, toen de studie werd afgerond. Daarmee was het aantal savanneolifanten met 140.000 afgenomen sinds 2007. Inmiddels is het aantal nog verder gedaald, zo schatten de onderzoekers in. Volgens hen in het huidige tempo jaarlijks 30.000 olifanten.

Tussen 1995 en 2007 nam het aantal olifanten in Afrika juist toe, maar die groei is inmiddels helemaal teniet gedaan.

De telling is een initiatief van Paul Allen, medeoprichter van computergigant Microsoft. Hij stak 7 miljoen dollar (6,27 miljoen euro) in het project. Met tientallen vliegtuigen vlogen negentig onderzoekers in 2014 over landen als Angola, Mozambique en Tanzania. Met specialistische apparatuur werd het aantal olifanten per gebied geteld.

Stropen belangrijkste oorzaak afname

De belangrijkste reden voor het verdwijnen van de olifanten ligt in de jacht door stropers. De slagtanden van de dieren zijn gewild vanwege het ivoor waaruit ze bestaan. Internationaal is de handel daarin verboden, maar op de interne markt van sommige landen is de verkoop nog wel toegestaan. Ivoor wordt bijvoorbeeld in Azië gezien als een statussymbool en gebruikt in medicijnen die preventief zouden moeten beschermen tegen ziekte, maar waarvan de werking niet bewezen is.

Met name in Midden-Afrika gaat het hard met het verdwijnen van de savanneolifant. De olifantensterfte lijkt het grootst in Kameroen, Tanzania, Mozambique en Angola, zo schrijven de onderzoekers in hun rapport. Daarnaast zijn er landen (met name Kameroen, Mali en Tsjaad) waar de olifantengroepen zo klein en geïsoleerd zijn, dat er groepen zouden kunnen uitsterven.

De onderzoekers zijn naar eigen zeggen zeer geschrokken van de resultaten van hun telling. Zo stelt het hoofd van het team, Mike Chase in het rapport:

“Als we de Afrikaanse olifant niet kunnen redden, wat is dan de kans dat we de rest van Afrika’s natuurreservaat kunnen redden?”

Binnenlandse handel aan banden leggen

De resultaten van de telling zullen worden besproken op een internationaal congres van de International Union for the Conservation (IUCN), dat deze donderdag start in Hawaii. Daarbij zal ook een voorstel worden besproken om de handel in ivoor ook van alle binnenlandse markten te bannen. Onder meer de Amerikaanse president Barack Obama en zijn Chinese collega Xi Jinping hebben zich daar vorig jaar al voorstander van betuigd.

Bekijk ook onze In Beeld-serie: De wereldwijde strijd tegen ivoorhandel

Volgens hoofdonderzoeker Chase is de hoop op voortbestaan van de Afrikaanse olifant de komende decennia nog niet verloren, maar dan moet er wel een hoop gebeuren. “Met het juiste materiaal, verder onderzoek en de politieke wil om in actie te komen kunnen we de olifanten helpen om ook de komende decennia voort te bestaan.”

Bovendien was er niet alleen maar slecht nieuws: in Zuid-Afrika, Oeganda en delen van Malawi en Kenia bleek de populatie gestabiliseerd of zelfs gegroeid ten opzichte van een eerdere telling. In Botswana, waarvan gedacht werd dat de olifanten daar waren uitgestorven, werden bovendien nieuwe exemplaren aangetroffen.

Lees hieronder het gehele rapport:

De onderzoekers publiceerden woensdag ook een wetenschappelijk artikel over de telling in het wetenschappelijk tijdschrift Peer J.