Wordt Nederland ook geraakt door de Apple-uitspraak?

Belastingontwijking

Ook Nederland probeert multinationals te lokken met aantrekkelijke fiscale afspraken. Komt daar nu een einde aan?

Foto ANP

En dat is drie. Met de naheffing van 13 miljard die de Europese Commissie gisteren oplegde aan Apple is de eerste ronde in de strijd van de Commissie tegen belastingontwijking voorbij. De Commissie haalde drie keer hard uit.

In 2013 begon ze een omvangrijk onderzoek naar fiscale afspraken die lidstaten met bedrijven maakten, de zogeheten rulings. De discussie over belastingontwijking werd steeds heftiger. Dat kwam onder meer doordat een Starbucks-topman tijdens een hoorzitting in het Britse Lagerhuis zei geheime afspraken met de Nederlandse fiscus te hebben.

De Commissie besloot belastingontwijking aan te pakken door te werken aan nieuwe regels én door foute praktijken aan te pakken. In de zomer van 2013 koos de Commissie drie casussen in landen die vaak genoemd werden in de discussie over belastingontwijking uit voor verder onderzoek: Nederland (en Starbucks), Luxemburg (en Fiat) en Ierland (en Apple).

Oktober vorig jaar haalde Brussel al twee keer hard uit: tegen de Starbucks en Fiat-rulings (en daarmee tegen Nederland en Luxemburg). Luxemburg moest minimaal 20 miljoen euro innen bij Fiat en Nederland 25,7 miljoen bij Starbucks.

Nederland rulingland

Betekent die naheffing dat Nederland verder niet geraakt wordt door Apple en Ierland? Op het eerste gezicht niet, de naheffing heeft namelijk niets met Nederland te maken. Nederland en Ierland werden geregeld in een adem genoemd door critici van belastingontwijking vanwege de fameuze ‘double Irish with a Dutch Sandwich’-constructie om royalties onbelast weg te sluizen.

Maar de naheffing heeft daar geen betrekking op. Die slaat op de staatssteun die Ierland Apple bood via belastingafspraken die niet voor concurrenten golden.

Toch wordt het Nederlandse fiscale regime wel indirect geraakt door de zaak, zeggen deskundigen. De recordheffing is namelijk een teken dat de Europese Commissie het doorlichten van twijfelachtige rulings van lidstaten hoog op de agenda heeft staan. Nederland sluit veel rulings met bedrijven af, het is een van de aspecten van ‘het vestigingsklimaat’ dat door fiscalisten gepromoot wordt.

De Commissie zei eerder weliswaar geen „systematische onregelmatigheden” te vinden in de Nederlandse rulingpraktijk, maar dat betekent niet dat er geen onregelmatigheden zijn: zie Starbucks. „Ik houd rekening met nieuwe zaken, mogelijk ook in Nederland”, zegt belastingonderzoeker Anna Gunn van Universiteit Leiden.

Bartjan Zoetmulder, bestuurslid bij de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs, verwacht dat Nederland net als andere Europese landen last zal hebben van het conflict met de Verenigde Staten dat door de naheffing is ontstaan. „Voor Europa in zijn algemeenheid heeft dit grote gevolgen. De Commissie heeft nu gezegd dat er belasting moet worden geheven over winst waarvan de Amerikanen zeggen: dat is ónze winst. Dat wordt een hoogoplopende discussie.”

En dan is er ook de onzekerheid waar fiscalisten zo’n hekel aan hebben. Tegen de naheffingen van de Commissie is beroep aangetekend. Het zal nog jaren duren voordat daarover duidelijkheid is.