Wij nemen die hufter te grazen

De thriller His bloody project van Graeme Macrae Burnet bleef bij publicatie vrijwel onopgemerkt, maar verscheen onlangs op de longlist van de Man Booker Prize. Plaats van handeling is het straatarme Schotse platteland anno 1869. Een handvol pachters schraapt een karig bestaan bijeen op dorre akkers, gehuisvest in krotten (‘resembling less a house than a smoking dung-heap’).

Uit hun midden kiezen ze een ‘constable’ die de intermediair is tussen pachters en landheer. Maar constable Lachlan Mackenzie buit zijn voormalige gelijken uit. Hij heeft het vooral gemunt op weduwnaar John Macrae, die met zijn 17-jarige zoon Roddy het kleinste akkertje uit de buurt bewerkt. Roddy berust eerst in zijn lot, maar als het te zwaar wordt voor zijn vader en zus, rijpt in zijn hoofd het plan voor een ‘bloody project’: een moord die hen moet verlossen van Mackenzie.

©

Graeme Macrae Burnet (1967) presenteert His bloody project in het voorwoord als een collectie vergeelde documenten over naamgenoot Roddy Macrae waarop hij stuitte tijdens onderzoek naar zijn familiegeschiedenis. Roddy heeft de moord prompt bekend en zijn advocaat wil het op ontoerekeningsvatbaarheid gooien – hij verzoekt de jongen tot het schrijven van een autobiografisch verslag. Daarin vallen rare hiaten en discrepanties op. De twijfel die Burnet zaait zorgt voor een zeer geslaagde thriller. Maar His bloody project is ambitieuzer. Het is ook een karakterstudie, een rechtbankdrama en een tragikomische historische schets. En het is een boek waarover je nog lang blijft piekeren, vervuld van twijfel over Roddy’s schuld.