Met verkiezingen in zicht komt TTIP politici niet heel goed uit

Vrijhandelsverdrag

TTIP is dood, zeggen politici in Duitsland en Frankrijk. Welnee, zeggen ze in Brussel en Washington, we praten nog steeds.

Foto’s Ralph Orlowski / Reuters

Er was al strijd tussen voor- en tegenstanders van TTIP, het beoogde vrijhandelsverdrag tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten. Nu komt daar een tweede strijd bij, die tussen optimisten en sceptici.

Gaat TTIP door of niet? Of dient het pessimisme slechts partijpolitieke belangen?

3108ECOttipDEF2

De sceptici roeren zich sinds afgelopen weekend flink. Het begon zondag met de uitspraak van Sigmar Gabriel, de Duitse minister van Economische Zaken en vicekanselier. „TTIP is de facto mislukt”, zei hij in een interview op tv-zender ZDF. De onderhandelingen tussen de twee economische blokken, gestart in juni 2013, hebben volgens Gabriel nog niets opgeleverd omdat de VS niet zouden bewegen.

Ook minister Ploumen (Buitenlandse Handel, PvdA) toonde zich maandag somber. „Zonder concessies van de Amerikanen zie ik het niet gebeuren”, zei ze tegen de NOS.

Dinsdag kwam er een nog stelliger geluid uit Frankrijk. De Franse staatssecretaris van Buitenlandse Handel, Matthias Fekl, zei op radiozender RMC dat de onderhandelingen over TTIP moeten worden stopgezet.

„De Amerikanen geven niet meer dan kruimels. Zo werkt het niet als bondgenoten met elkaar onderhandelen.”

Overlijdensbericht

Tegenover de politici die TTIP dood verklaren, staan de onderhandelaars die het overlijdensbericht veel te voorbarig vinden.

De gesprekken duren inderdaad lang, zei een woordvoerder van de Europese Commissie maandag, maar „de bal rolt en de Commissie boekt gestaag voortgang in de lopende onderhandelingen”. De EU heeft een mandaat om namens de 28 lidstaten te onderhandelen met de VS. Vooralsnog hoort het Verenigd Koninkrijk, voorstander van TTIP, daar bij. De aanstaande Brexit is wel een complicatie in de gesprekken.

Ook de Amerikaanse regering liet weten er nog steeds van uit te gaan dat er voor het einde van dit jaar een overeenkomst ligt, die vervolgens door alle Europese regeringen, het Europees Parlement en waarschijnlijk ook de nationale parlementen moet worden goedgekeurd.

„Er moeten nog een paar behoorlijk stekelige zaken worden opgelost, maar de president en zijn team hebben zich daaraan verbonden.”

Zowel het Duitse als Franse verzet tegen TTIP kan niet los gezien worden van nationale politiek. In beide landen zijn verkiezingen in aantocht, sociaal-democratische politici spelen in op verzet tegen TTIP.

Naast het wegnemen van importheffingen voorziet het verdrag in het gelijkschakelen van regels. Tegenstanders vrezen dat de Europese standaarden op het gebied van milieu, voedselveiligheid, privacy en werk omlaag zullen gaan. Dat politici nu zeggen dat de VS niet bereid zijn tot concessies versterkt de vrees voor Amerikaanse dominantie.

Te grabbel gegooid

In de aanloop naar Franse presidents- en parlementsverkiezingen volgend jaar zijn nationale identiteit en soevereiniteit de belangrijkste thema’s in het politieke debat. President Hollande, die onder vuur ligt van de linkervleugel van zijn eigen Parti Socialiste omdat hij zijn idealen zou verkwanselen, sprak in april al zijn twijfels uit over TTIP.

Vooral de gesprekken over landbouw gingen volgens Hollande de verkeerde kant op.

„We zijn niet voor vrijhandel zonder regels. Nooit zullen we accepteren dat essentiële principes voor onze landbouw, onze cultuur, voor de wederkerigheid van de toegang tot markten te grabbel worden gegooid.”

3108ECOttipDEF1

Hollandes voormalige minister Arnaud Montebourg, die pleit voor ‘ontglobalisering’ (démondialisation) met tariefmuren en ‘economisch patriottisme’, maakte juist vorige week bekend dat hij deelneemt aan de presidentsverkiezingen om Hollande de pas af te snijden. Als Montebourg mee zou doen aan de voorverkiezingen in de PS, zou hij volgens een recente peiling Hollande ruim verslaan.

Aan de andere kant van het politieke spectrum, het Front National van Marine Le Pen, staat de Franse economische en politieke soevereiniteit centraal. „Laten we hopen dat het werkelijk het einde is, niet slechts woorden”, twitterde Le Pens rechterhand Florian Philippot dinsdagochtend, na de uitspraak van staatssecretaris Felk op de radio.