‘Meer werklozen door hogere AOW-leeftijd’

NRC checkt Dat staat in het verkiezingsprogramma van seniorenpartij 50Plus.

Foto Bart Maat/ANP

De aanleiding

Henk Krol had de primeur. Zijn politieke partij, 50Plus, presenteerde vorige week maandag als eerste een conceptverkiezingsprogramma. Een van de ingrijpendste, kostbaarste en dus ook meest gekraakte voorstellen van de seniorenpartij is het terugdraaien van de verhoogde AOW-leeftijd. Die wettelijk verplichte pensioenleeftijd, het moment waarop iedere Nederlander een AOW-uitkering krijgt, is de afgelopen jaren eerst geleidelijk maar uiteindelijk versneld verhoogd.

Lees meer over het verkiezingsprogramma: 50Plus wil wéér een wc in elke trein

Het eerste kabinet-Rutte bepaalde dat de AOW-leeftijd vanaf 2013 stapsgewijs zou worden verhoogd tot uiteindelijk 67 jaar in 2023. Dat proces is sinds vorig jaar door Rutte II nog wat versneld. Volgens het huidige schema wordt de verhoging van de AOW-leeftijd tot 67 al in 2021 gehaald. 50Plus, de partij met één zetel in de Tweede Kamer en twee in de Eerste Kamer, wil die maatregel terugdraaien. In het conceptverkiezingsprogramma gebruikt de partij hiervoor twee argumenten: „Hierdoor meer werkgelegenheid voor jongeren”, en „De verhoging van de AOW-leeftijd naar 67 is een farce. Want met die verhoging steeg ook meteen het aantal werklozen.”

Waar is het op gebaseerd?

Lijsttrekker Henk Krol weet niet precies waar deze twee causale verbanden vandaan komen maar zegt dat hij op basis van „enthousiaste gesprekken met onze adviseurs” echt gelooft dat als ouderen al met hun 65ste met pensioen gaan „zij heus plaats maken voor jongeren”. Tot de adviseurs van de verkiezingsprogrammacommissie behoorde op economisch gebied een opvallende oudgediende: voormalig staatssecretaris van Financiën Willem Vermeend (PvdA). Die was niet voor deze rubriek bereikbaar voor een toelichting.

En, klopt het?

Merkwaardig genoeg kwalificeerde dezelfde Willem Vermeend twee jaar geleden in zijn column in De Telegraaf het terugdraaien van de AOW-leeftijd nog als „een lapmiddel” dat niet werkt om (jeugd)werkloosheid te bestrijden: niet effectief, het verzwakt de economie en kost de belastingbetaler veel geld. „Dat heeft de praktijk zowel in ons land als in andere landen al lang uitgewezen.” Conclusie: „Niet aan beginnen dus.”

Die stelling beaamt econoom Daniel van Vuuren, arbeidsmarktdeskundige van het Centraal Planbureau. „Er is geen enkel empirisch bewijs voor een causaal verband tussen het veranderen van de pensioenleeftijd en werkgelegenheid voor jongeren. Misschien in het begin een klein substitutie-effect maar zeker niet structureel.”

Cijfers van het CBS laten zien dat de verhoging van de AOW-leeftijd tot nu toe - hij ligt nu op 65 jaar en 6 maanden - in elk geval niet heeft geleid tot hogere werkloosheid. Het aantal werklozen steeg in 2013 weliswaar van 631.000 tot 721.000 maar begon daarna weer te dalen, tot 550.000 nu. Bovendien, zegt CPB-onderzoeker Van Vuuren. „De tijdelijk oplopende werkloosheid had niets te maken met de oplopende AOW-leeftijd maar alles met de economische crisis.”

De stelling van 50Plus is in de economische theorie precies andersom: meer arbeidsaanbod levert meer banen op - dus ook voor ouderen die langer op de arbeidsmarkt beschikbaar blijven. Het aantal banen in Nederland is volgens het CBS de afgelopen drie jaar met 136.000 toegenomen tot bijna 10 miljoen.

Conclusie

De verhoging van de AOW-leeftijd tot nu toe - tot 65 jaar en 6 maanden op dit moment – heeft niet geleid tot hogere werkloosheid. Het aantal werklozen steeg in 2013 weliswaar van 631.000 tot 721.000 maar begon daarna weer te dalen, tot 550.000 nu. De stelling is onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt