Gülenkrant stopt met Franse en Belgische edities na bedreigingen

De Nederlandse versie, Zaman Vandaag, gaat voorlopig verder ondanks bedreigingen en weglopende adverteerders.

Beeld van de Turkse geestelijke Fethullah Gülen die door Erdogan wordt gezien als het brein achter de mislukte couppoging. De kranten in dit verhaal zijn gelieerd aan de Gülen-beweging. Foto Selahattin Sevi/ AFP via Zaman

Zowel de Belgische als twee Franse edities van de Turkse Gülenkrant Zaman stoppen per direct vanwege de bedreigingen die ze hebben ontvangen na de mislukte couppoging in Turkije. Het gaat om Zaman Fransa (Turkstalig), Zaman France (Franstalig) en Zaman Belçika (Turkstalig). Het Nederlandse Zaman Vandaag - met een Nederlandse en Turkse editie - blijft ondanks aanhoudende bedreigingen en een teruglopend aantal adverteerders voorlopig wel verschijnen.

Sinds de mislukte staatsgreep in Turkije, op vrijdag 15 juli, ontvingen redacteuren van de Franse uitgave minstens tweehonderd doodsbedreigingen, schrijft de redactie in een verklaring die het maandagavond publiceerde. Redacteuren, ook in Nederland, wordt door Erdogan-aanhangers verweten dat ze voor een ‘terreurbulletin’ werken. De kranten zijn opgericht door Hizmet-sympathisanten, die op hun beurt weer gelieerd zijn aan de Gülen-beweging. Hun leider, de geestelijke Fethullah Gülen, wordt door de Turkse president Erdogan verantwoordelijk gehouden voor de mislukte staatsgreep.

Niet alleen redacteuren, maar ook lezers lopen daardoor gevaar, valt te lezen in de verklaring. Zij worden beschuldigd van betrokkenheid bij een terroristische organisatie:

“Bedreigingen zijn het verbale stadium voorbij en worden nu omgezet in een fysieke realiteit. Turkse culturele centra, scholen en bedrijven in Frankrijk zijn het slachtoffer geworden van brandstichting. Ook worden bij hen de ruiten ingegooid en wordt er opgeroepen tot moord.”

Eerder werd ook in Nederland een journalist van Zaman Vandaag fysiek bedreigd. Hüseyin Atasev werd door Erdogan-aanhangers met de dood bedreigd toen hij een reportage maakte in Haarlem.

Relatief kleine kranten

De Zaman-kranten zijn qua oplage in zowel Frankrijk (gezamenlijk 10.000 stuks) als België (2.000 stuks) relatief klein, maar genieten bekendheid venwege de kritische blik richting het beleid van president Erdogan. In Turkije werd de Turkse editie van het blad eerder dit jaar onder staatsbewind gebracht. De krant vaart sindsdien een pro-Erdogan-koers. In de nasleep van de couppoging is de persvrijheid in het land bovendien nog verder onder druk komen te staan: 130 kranten en persbureaus werden op staatsbevel gesloten.

Zaman Vandaag heeft met een Nederlandse en Turkse editie een oplage van tweemaal 4.000 kranten. Volgens hoofdredacteur Mehmet Cerit blijven die twee weekbladen voorlopig wel gewoon verschijnen, ondanks de moeilijkheden die het medium bij het maken ondervindt:

“Ook hier zijn redacteuren talloze keren bedreigd. Ze worden landverraders genoemd, bondgenoten van IS, kankergezwellen en ga zo maar door. Het wordt ons bovendien moeilijk gemaakt om media te bedrijven: we zijn al onze correspondenten kwijtgeraakt in Turkije omdat ze niet meer voor ons durven te schrijven.”

De journalisten die vanuit Nederland werken, worden eveneens geregeld met de dood bedreigd. “Jouw tijd komt nog, heb geduld. Ik snijd je kop eraf”, kreeg één van hen onlangs in een bericht toegestuurd. De hoek waaruit de teksten komen, laat zich volgens Cerit gemakkelijk raden: “Erdogan-sympathisanten die onze berichtgeving willen onderdrukken.”

Lees ook een eerdere column van Jutta Chorus: Een dagje zenuwen op de Gülen-krant

Adverteerders lopen weg

Daarnaast speelt er volgens Cerit ook een financieel probleem dat de Nederlandse editie toch weleens zou kunnen opbreken. “Bedrijven die bij ons adverteren krijgen telefoontjes van pro-Erdogan-aanhangers met bedreigingen. Ook ondervinden ze moeilijkheden in Turkije omdat ze ons ondersteunen. De vraag is hoe we dat gaan compenseren.”

De hoofdredacteur zag de afgelopen weken het aantal abonnees op de Turkse editie teruglopen, maar exacte cijfers wil hij niet noemen. Daartegenover staat wel een toenemende belangstelling voor het Nederlandse Zaman Vandaag. “We gaan door en voelen ons sterk genoeg om vol te houden, maar elke dag vormt weer een uitdaging om het nieuws te brengen.”

Lijst met Nederlandse organisaties Gülen-beweging

Maandag en dinsdag publiceerde het Turkse staatspersbureau Anadolu twee artikelen over Nederlandse Gülenorganisaties. Daarin wordt ook onder meer Zaman Vandaag genoemd. De publicatie kwam op een opvallend moment: minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders sprak maandag met zijn Turkse collega Mevut Cavusoglu, onder meer over de bedreigingen die de Gülenorganisaties in Nederland ontvangen.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag beschouwt het artikel van het staatspersbureau niet als een door de Turkse overheid verstrekte lijst maar als een journalistiek verhaal over aan Gülen gelieerde organisaties in Nederland. Veel van de genoemde instellingen kwamen eerder al in Nederlandse media voor. Voor minister Koenders is er dan ook geen aanleiding om bij de Turkse autoriteiten te protesteren.