Geen diploma, wel veel geld kwijt

Onderwijs

21 leerlingen van twee ruziënde mbo’s moeten van de rechter een diploma krijgen. Maar hoe zit dat met de rest?

Het pand van de Amsterdamse vestiging van de Europort Business School. De particuliere school ligt in de clinch met partner ROC Landstede. Foto John van Hamond

Toen Thomas Met (18) uit Alkmaar een mailtje binnenkreeg dat hij deze zomer geen mbo-diploma zou ontvangen – niet van de Europort Business School in Rotterdam (EPBS) waar hij twee jaar had gestudeerd, en ook niet van ROC Landstede in Zwolle, dat innig samenwerkte met EPBS – was hij lamgeslagen. En daarna sliep hij twee nachten niet. „Van de stress.”

Hij zou toch niet voor niets ruim 10.000 euro per jaar collegegeld hebben betaald? En zijn vervolgstudie? Zonder papiertje zou hij niet naar het hbo kunnen.

Thomas Met kan voorlopig opgelucht ademhalen. Als zijn examendossier op orde is, krijgt hij aanstaande woensdag alsnog een diploma. Dat bepaalde de rechter maandag in Zwolle, waar Met en twintig andere leerlingen een kort geding hadden aangespannen tegen ROC Landstede.

Deze christelijke scholenmoloch (25.000 leerlingen in het voortgezet en middelbaar onderwijs) werkte de afgelopen jaren nauw samen met het particuliere EPBS. Gezamenlijk boden de scholen zeven opleidingen aan, van logistiek teamleider tot assistent-manager internationale handel.

Maar inmiddels hebben de twee onderwijsinstellingen ruzie, en zijn de studenten de dupe. Landstede zegde de samenwerking op en weigert sinds kort ook om diploma’s uit te reiken aan de mbo-leerlingen, iets wat de instelling de afgelopen jaren wel steeds deed.

Scholen maken ruzie

Aanleiding voor de ruzie is een rapport van de onderwijsinspectie over EPBS. De inspectie deed dat onderzoek naar aanleiding van een publicatie in het AD waarin (oud-)studenten vertelden dat docenten van EPBS toetsopgaven lekten voorafgaand aan examens. En in ruil voor een fles wijn soepeler nakeken.

De inspectie vond geen bewijzen voor deze aantijgingen, maar was wel zeer kritisch over EPBS. Zo zouden Chinese hbo-studenten er te makkelijk vrijstellingen hebben gekregen. Uit een vervolgonderzoek van de inspectie bleek ook dat EPBS en Landstede hun onderlinge samenwerking niet goed hadden geregeld. Landstede zou te weinig verantwoordelijkheid hebben genomen voor het onderwijs en de examens bij EPBS, en ten onrechte geld hebben geclaimd bij het ministerie voor studenten die aan de businessschool studeerden.

De inspectie concludeerde bovendien dat de leerlingen geen deugdelijke onderwijsovereenkomst hadden met Landstede, en dat Landstede dus geen diploma’s hoefde te verlenen aan de mbo’ers van de businessschool. Dat kwam het roc – dat de handen wilde aftrekken van EPBS – goed uit. Geen onderwijsovereenkomst, dan ook geen diploma’s, aldus Landstede.

De rechter ging maandag niet mee in deze redenering. Volgens hem bestaat er wel degelijk een onderwijsovereenkomst. De studenten tekenden contracten waar Landstede in werd genoemd, ze hadden toegang tot de digitale systemen van de school en kregen op basis van hun inschrijving bij Landstede studiefinanciering.

De afgelopen jaren kregen zo bijna 400 EPBS-studenten een Landstede-diploma. Waarom zou dat nu dan niet gebeuren, vroeg de rechter zich af.

Van de rechter moet de eindexamencommissie van Landstede daarom alsnog kijken wie van de 21 EPBS-leerlingen een voldoende heeft gehaald voor een diploma, en wie met een nieuwe onderwijsovereenkomst en een nieuw leerplan de opleiding kan afmaken.

Onduidelijk is wat dit betekent voor de huidige circa honderd EPBS-leerlingen die een diploma van Landstede zouden krijgen. Herman van Breda, directeur van EPBS, weet het niet. Hij heeft ook geen idee wat hij moet zeggen tegen de 25 studenten die zich hebben aangemeld voor het nieuwe studiejaar.

Advocaat Wouter Pors van EPBS zei tijdens de zitting dat de voorzitter van ROC Landestede, CDA-prominent Theo Rietkerk, zijn eigen imago en dat van zijn mbo-instelling belangrijker achtte dan het lot van de studenten van de businessschool.

Volgens Pors heeft Landstede de onderwijsinspectie „misleid” over zijn innige samenwerking met de in problemen geraakte businessschool, en wilde Rietkerk vooral „een Kamerdebat voorkomen”. De advocaat van Landstede noemde dit verhaal „uit zijn verband gerukt”.

Oud-Kamerlid en voormalig gedeputeerde van Overijssel Rietkerk, die bij de zitting aanwezig was maar geen commentaar wilde geven, heeft de afgelopen twee jaar getracht schoon schip te maken bij ROC Landstede. De scholengroep liep voorop in de marktwerking in het (beroeps)onderwijs en exploiteerde onder meer een manege en een aantal wereldwinkels.