Drie vragen over de naheffing van 13 miljard voor Apple

Belastingontwijking

De Europese Commissie wil dat Apple alsnog miljarden aan achterstallige belastingen betaalt aan Ierland. Apple, Ierland en de Amerikaanse regering zijn woedend. „Dit is juridische mumbo jumbo.”

Foto AFP

Nog nooit kreeg een bedrijf in Europa zo’n grote blauwe envelop in de bus. Apple heeft volgens de Europese Commissie de afgelopen jaren 13 miljard euro te weinig belasting betaald, en de techreus moet dat allemaal alsnog betalen, inclusief rente. Eurocommissaris Margarethe Vestager van Mededinging maakte dat dinsdag bekend. Vier vragen over de mega-naheffing.

1. Vanwaar deze naheffing?

310816_Apple-nrcX_02_IG80

Volgens eurocommisaris Vestager zijn de belastingafspraken tussen Apple en Ierland zo gunstig, dat die in feite neerkomen op illegale staatssteun. „Lidstaten mogen geen belastingvoordelen geven aan geselecteerde bedrijven: dat is illegaal volgens Europese regels die staatssteun verbieden”, aldus Vestager in een verklaring. „Ons onderzoek concludeert dat Ierland illegale voordelen gaf aan Apple waardoor het gedurende vele jaren minder belasting betaalde dan andere bedrijven.” Volgens Vestager betaalde Apple in 2014 slechts 0,005 procent belasting over de in Europa gemaakte winst: dat is 50 euro belasting per miljoen euro winst.

Die extreem lage belastingdruk werd volgens de Commissie geregeld door twee rulings, individuele belastingafspraken tussen Ierland en Apple. Die rulings zouden het mogelijk hebben gemaakt dat de belastbare winst van twee Ierse dochterbedrijven van Apple kunstmatig laag werd gehouden. „Op een manier die niet overeenkwam met de economische werkelijkheid”, volgens Vestager. Vrijwel alle winst die de twee bedrijven maakten werd toegeschreven aan een ‘hoofdkantoor’ waarvan de Commissie zegt dat dat alleen op papier bestond. Dit hoofdkantoor hoefde in geen enkel land belasting te betalen dankzij specifieke bepalingen in de Ierse belastingwet.

2. Hoe reageert Apple?

Apple, dat ruim 200 miljard dollar aan contant geld op de balans heeft, komt de heffing op zich wel te boven, maar het gaat fel in tegen de beslissing van de Europese Commissie. „Die is vernietigend voor de Europese economie”, zei financieel directeur Luca Maestri direct na het bekend worden van het besluit. Door deals te torpederen die bedrijven met lidstaten maken, creëert de Europese Commissie volgens Apple een situatie waarin bedrijven geen veilige beslissingen kunnen nemen om te investeren.

310816ECO_Apple

Volgens Maestri negeert de Commissie het Ierse belastingrecht „volledig”. „Ze creëert bovendien rechtsonzekerheid voor bedrijven, en dat zal hun investeringsbeslissingen negatief beïnvloeden. Het bedrag van 13 miljard euro is ook nog eens volledig uit de lucht gegrepen.” Volgens hem heeft Apple nooit gevraagd om speciale deals of een speciale behandeling, en heeft het die ook nooit gekregen. Hoofd juridische zaken Bruce Sewell van Apple voegde daaraan toe: „De redenering van de Commissie laat zien dat ze geen enkel idee heeft hoe een bedrijf als Apple werkt. Dit is juridische mumbo jumbo.”

Overigens benadrukken de topmannen dat de beslissing van de Commissie niet betekent dat Apple zal vertrekken uit Ierland. „Onze relatie met de Ierse regering is geweldig en we gaan door met investeren in dat land.”

3. Heeft dit politieke gevolgen?

Het besluit van de Commissie zet de handelsbetrekkingen tussen de EU en de VS nog eens verder onder druk, juist nu onderhandelingen over vrijhandelsverdrag TTIP een beslissende fase ingaan.

De Amerikaanse regering liep vorige week al vooruit op de beslissing van de Commissie. Het Amerikaanse ministerie van Financiën waarschuwde dat er vergeldende maatregelen tegen Europese bedrijven zouden kunnen volgen als Europa met terugwerkende kracht belastingen zou gaan heffen. Welke vergelding het ministerie in gedachten had, zei het er niet bij. Dinsdag zei een woordvoerder dat de beslissing „het zakelijke klimaat en de broodnodige economische samenwerking tussen de Verenigde Staten en Europa ondermijnt.”

Ook Ierland is boos op de Europese Commissie en noemt het „een bizarre en politieke exercitie.” Ierland gaat tegen de beslissing in beroep. Apple speelt in zijn reactie in op de onenigheid tussen Ierland en de Commissie. „Het is een aantasting van de soevereiniteit van lidstaten”, volgens financieel directeur Luca Maestri. Het bedrijf lijkt de zaak aan te grijpen om de politieke discussie over de overdracht van bevoegdheden van lidstaten naar Brussel aan te zwengelen.

Vestager relativeerde de harde beschuldigingen aan het adres van de Commissie: „Als ik een bedrijf was dat maar 0,005 procent belasting betaalde, zou ik zelf nog eens heel goed naar de gemaakte afspraken hebben gekeken.” Volgens haar konden Apple en Ierland wel nagaan dat zo’n extreem lage belastingrekening niet strookte met Europese regels. Ze benadrukt ook dat Apple geen boete krijgt, maar dat het slechts de te weinig betaalde belastingen alsnog moet betalen.

Hoe het nu verder gaat? Apple gaat zeker in beroep tegen dit besluit, en we gaan dit winnen”, zei Maestri. „Gezien het feit dat dit Europa is, zal het wel erg langzaam gaan en nog jaren duren voor er definitieve duidelijkheid is.”

Daar zou hij gezien de complexiteit van de zaak nog wel eens gelijk in kunnen krijgen.