Tv-recensie: Zomergasten met Andrea Maier

De verbazing van de interviewer was dit keer een goed middel om de cynische kijker bij de les te houden. Onsterfelijkheid? Hoezo?

De eerste vraag die zich aandiende (maar niet werd gesteld) bij de vijfde Zomergast van dit jaar was hoe ze de tijd had gevonden om al deze fragmenten uit te zoeken.

Als je op twee plaatsen hoogleraar bent en ook nog eens een onderzoeksdivisie van duizend mensen aanstuurt, dan moet dat welhaast gebeurd zijn tijdens een van de vele vluchten Amsterdam-Melbourne.

Uit de anekdote die Andrea Maier vertelde over haar Duitse jeugd, viel af te leiden dat ze hoogbegaafd moet zijn en zich snel verveelt. Ze weigerde tot twee keer toe naar school te gaan, omdat daar voor haar niets meer viel te leren. Tot groot genoegen mocht ze op haar tiende naar een kostschool waar de nonnen Latijn en Grieks onderwezen, en bovendien de hoogste eisen stelden. Eindelijk: een lat die nog hoger lag dan die van haar ouders, van wie de vader „ons een beetje in de steek liet” en nooit meer terugkeerde in haar leven.

Interviewer Thomas Erdbrink kon zich er niet veel bij voorstellen, evenmin als bij het perfectionisme van sopraan Elisabeth Schwarzkopf, die tijdens een Nederlandse masterclass met Miranda van Kralingen voortdurend om kleine verbeteringen bleef vragen. Nou, dat moet toch heel onaangenaam zijn, zo’n knorrige dame voor wie het nooit goed is. Maier, die haar eerste pianoconcert gaf toen ze 6 was, vond dit helemaal niet streng. Dat hoort er gewoon bij als je werkt met iemand die veel talent heeft, dan heb je die dril nodig.

Veel mensen zien dat anders: leren en werken is vervelend, maar op woensdag is de week alweer door het midden en lonkt het weekend, wanneer je uit je dak kunt gaan.

Tekst gaat verder na de video

Daarom werkte het dit keer goed dat Erdbrink zo verbaasd was, of acteerde dat hij niet wist wat hem overkwam. Het gaf Maier de gelegenheid om rustig, in een vrijwel accentloos Nederlands met slechts hier en daar een verkeerd woord, uit te leggen wat haar bezielde. Alles wat je passioneert, doe je voor je plezier: „Ik heb nooit een dag gewerkt in mijn leven.”

Toch werd het niet echt een college, zoals vaak gebeurt in Zomergasten als een wetenschapper komt uitleggen waar hij zoal mee bezig is. Daarvoor was de toon van de professor iets te vlak en te weinig dramatisch. Het werd zo de minst opwindende aflevering van dit seizoen.

Toch was er een novum: van kunstfluiter Johan Visser, die volgens Maier hoort in de categorie „vergeten groenten”, waren geen beelden gevonden, dus trad hij live op in de studio. Een wat stijve aangelegenheid, zonder veel contact met de fluiter, dus ook al geen drama.

Het spannendste moment was te vinden in de kern van Maiers vakgebied, de vraag wat veroudering is en of die valt tegen te gaan.

Na een optreden van de Britse biomedisch gerontoloog Aubrey de Grey in het BBC-programma HardTalk riep Erdbrink verbijsterd uit: „Wat is dit?”. De Grey stelde namelijk dat er 50 procent kans is dat de eerste persoon die 1000 jaar oud wordt nu al leeft, en zelfs van middelbare leeftijd is. Ook belooft hij dat we binnenkort alleen nog maar hoeven te sterven, als we dat zelf willen (oorlog, misdaad en natuurrampen daargelaten).

Voor Maier klinkt dit niet zo heel vreemd. Zij belooft dat 130 worden zonder ernstige gezondheidsproblemen net zo’n oplosbaar probleem wordt als eens babysterfte. Er zijn nu al experimenten met muizen die jonger worden gemaakt.

De vraag naar de filosofische en sociale implicaties van deze ontwikkeling wimpelde ze iets te gemakkelijk af als horend bij een andere tak van wetenschap: „Een autofabrikant is ook niet verantwoordelijk voor de files.”

Erdbrinks beste vraag van de avond was of ze zich met haar maakbaarheidsideaal niet verwant voelde aan de miljonairs van Silicon Valley. Bingo! Het blijken inspirerende gesprekspartners en een deel van Maiers onderzoek wordt gefinancierd door particuliere donateurs.

Het verklaart misschien ook het opduiken van het verhullende managementjargon in Maiers overigens heel heldere betoog. Je kunt echt niet meer aankomen met woorden als „passie en liefde” over het werken in een verpleeghuis, of het publiek op te roepen vooral te „genieten” van de zoveelste herhaling van de gouden oefening van Epke Zonderland.

Er wordt ook veel „geïnteracteerd” in haar wereld, die duidelijk niet die van Erdbrink en de modale VPRO-kijker was.

Kijk de hele uitzending terug