Wie vertelt nog het Afrikaanse verhaal?

Afrikaanse literatuur In de Oegandese hoofdstad Kampala zijn auteurs uit Afrika bijeen. Ze willen relevant zijn voor de jeugd. Maar wie wil hun boeken nog uitgeven?

De Oegandese dichteres Harriet Anena Foto PraxisMag

Kreunend kruipt de Oegandese dichteres Harriet Anena van het podium en nodigt een toeschouwer uit om haar te ontkleden. Anena voert een toneelbewerking op van haar vorig jaar gepubliceerde dichtbundel A Nation in Labour tijdens het literaire festival ‘Writivism’ in de Oegandese hoofdstad Kampala.

Haar seksueel misbruikte lichaam is Oeganda, haar uitbuiter is president Yoweri Museveni. Het toneelstuk – I bow for my boobs – is een voorbeeld van een bruisende literatuur in opkomst in Afrika. Sinds tien jaar vinden er overal op het continent festivals als (het afgelopen zondag afgesloten) ‘Writivism’ plaats.

Afrikaanse schrijvers lijden een armoedig bestaan. Alleen in Nigeria en Zuid-Afrika is de markt groot genoeg voor schrijvers om hun brood te verdienen. Desinteresse van uitgevers en gebrek aan een distributienetwerk zijn volgens Sumayya Lee, een Zuid-Afrikaanse auteur, de grootste problemen waarmee schrijvers worden geconfronteerd.

„Als muilezels trekken wij met onze boeken over het continent om ze slijten.”

Verhalen

„Afrikanen zijn dol op verhalen, het probleem is niet dat Afrikanen niet willen lezen”, zegt Lee. Uitgevers concentreren zich op het produceren van winstgevende schoolboeken, ze gaan niet op zoek naar literair talent. Overheden noch grote commerciële bedrijven willen investeren in de ontwikkeling van de schrijfkunsten. Ook op de scholen wordt literatuur niet gestimuleerd.

Op Afrikaanse scholen worden de grote helden van de Afrikaanse literatuur van de jaren zestig onderwezen, zoals de Nigeriaan Chinua Achebe en de Keniaan Ngugi wa Thiong’o. „In hun literatuur gaat het altijd om de anti-koloniale strijd of het verzet tegen Afrikaanse dictaturen”, zegt de Keniaanse onderwijzeres en schrijfster Gloria Mwaniga Minage.

„Maar hoe kunnen jongeren zich identificeren met literatuur als het verhaal buiten hun belevingswereld blijft? Seks en technologie, dat zijn zaken waar zij zich nu mee bezighouden.”

Welke literatuur is relevant voor de jonge Afrikanen, die driekwart van de bevolking op het continent uitmaken? Tijdens Writivism discussiëren de schrijvers over hun rol. „Sommigen van ons piekeren over hoe ze moeten schrijven om een Europese prijs te winnen”, zegt de Keniaanse schrijver Stanley Gazemba.

De meeste beroemde Afrikaanse auteurs wonen het overgrote deel van het jaar buiten het continent, zoals Binyavanga Wainana, Taiye Selasi en Chimamanda Adichie. „Die grootheden kunnen ons Afrikaans verhaal niet vertellen”, sniert Stanley Gazemba. „De hartslag van het continent klopt in onze sloppenwijken en dorpen. Je kunt niet vanuit een luxe positie in Europa of Amerika door een sleutelgat naar Afrika koekeloeren en dan beweren dat je Afrikaanse literatuur schrijft. Zij vertegenwoordigen ons continent niet.”