Regenwoud vol rap

Zuid-Amerika

In de huidige scène van hiphop, electro en alternatieve pop uit Zuid-Amerika kan alles. Van psychedelische punk tot het aanroepen van de goden met traditionele percussie.

Mateo Kingman, rapper en producer uit het regenwoud van Ecuador. Foto Hernan Jimenez

Over de Amazone vaart een kano vol ritmes en melodieën die regelmatig aanlegt in grote steden om daar in koffiebarretjes en studio’s tradities uit te laden en innovaties mee terug de jungle in te nemen. Als eb en vloed tussen stad en bos. Zo klinkt de huidige scène van rock, hiphop, electro en alternatieve pop van Zuid-Amerika. Een generatie muzikanten haalt zijn inspiratie uit psychedelische punk, hiphop, bizarre elektronica en de spirituele tradities van de oorspronkelijke bewoners van het continent en van Afrika.

De Braziliaanse altpopgroep Graveola is een rehabilitatie van de tropicalia-beweging van de jaren zestig. Ze houden zich niet aan wetten van de muzikale logica. Camaleão Borboleta is hun derde album en doet soms denken aan de Colombiaanse mafkezenrock van Meridian Brothers, die andere leiders van de ‘alt-tropical’- beweging van Zuid-Amerika. Graveola kannibaliseert naar eigen zeggen de tradities en creëert pophybriden.

Zo is er het nummer ‘Índio Maracanã’, gebaseerd op het Kaapverdische ritme funaná en geïnspireerd door de Braziliaanse Indianen die een museum voor hun cultuur in Rio bezetten om de sloop voor het WK voetbal te voorkomen. Dat tekent de activistische agenda van de muzikale beweging. ‘Back in Bahia’ is dan op het eerste gehoor weer een ongevaarlijk bossanovaatje, maar wordt vakkundig uit balans gebracht door poliritmes van de Argentijnse chacarera-stijl. In het carnaval van Graveola’s muziek blijft een eigen loom en onafhankelijk geluid overeind dat tegelijk nog behoorlijk radiovriendelijk is.

Dat geldt niet voor de meeste nummers op Deconstrução, een verzamelalbum dat de ontketende muziekscène van Sao Paolo viert. Centraal staan de leden van Metá Metá, een collectief van conservatorium drop-outs, verzamelaars van volksmuziek en punkrockers die zich hebben bekeerd tot het Afro-Braziliaanse geloof candomblé. De goden worden aangeroepen met ritmes op traditionele percussie waar gitaarsolo’s overheen snerpen. De soloprojecten en de gerelateerde bands laten zien hoe vruchtbaar de Braziliaanse muziekbodem is, maar als verzamelalbum is Deconstrução minder geslaagd omdat het zo sterk op Metá Metá leunt.

Het toonaangevende Argentijnse label ZZK lanceerde deze maand Mateo Kingman, rapper en producer uit het regenwoud van Ecuador. Zijn Respira is een van de spannendste albums uit de productieve scene. Op zijn vijfde verhuisde hij met zijn ouders – voormalige linkse guerilla's – naar een dorpje van de Shuar-Indianen. Daar groeide hij op als Amazone-bewoner: fruit zoeken langs de oude paden bij de rivier, de natuurgeesten altijd dichtbij.

Als tiener kwam hij terug in hoofdstad Quito. De stadsgeluiden waren een cultuurschok, de studio was zijn redding. Daar voegde hij de twee werelden samen in aanstekelijke rap, zang en beats. Hij moderniseert de Shuar-muziek. Hoe spiritueel de oorsprong ook is, zijn hiphopbenadering is nooit zweverig. Respira is drukkend warm; een moderne stad met een historisch centrum middenin het regenwoud.