Maria moest het met vreemde mannen doen

Kindermisbruik

Jonge meisjes worden steeds vaker slachtoffer van mensenhandel, zo blijkt deze dinsdag uit de Monitor mensenhandel 2015. Maria was 12 toen ze voor het eerst gedwongen werd tot betaalde seks.

Maria werd het slachtoffer van een loverboy. Ze woont inmiddels bijna driekwart jaar bij Fier in Leeuwarden en heeft daar haar eigen kamertje. Binnenkort gaat ze weer naar huis. Foto Kees van de Veen

Het interview is ongeveer een half uur aan de gang als Maria (13) haar armen stevig tegen haar lichaam klemt. Ze tuurt naar de grond. Zojuist heeft ze samengevat waarom zij stapelverliefd werd op een Nederlands-Surinaamse jongen van mid-twintig. Nu ze wil vertellen hoe hij haar overhaalde om seks te hebben met een vreemde man, wordt ze overmeesterd door nare herinneringen. Een snik. Maria: „Ik dacht gewoon dat hij mijn vriendje was.” Haar begeleider: „Zullen we even een luchtje scheppen, meid?”

Maria – tamelijk lang, relatief volwassen voorkomen – verblijft sinds acht maanden in Leeuwarden bij Fier, behandelcentrum voor slachtoffers van loverboys en jeugdprostitutie.

Want dat is Maria: slachtoffer van een loverboy. Ze werd ingepalmd door een coole rapper. Die beloofde eeuwige liefde, maar stuurde haar zes maanden lang op seksdates naar onbekende mannen. Wat heet: klanten, in Amsterdam. „Prijslijst”: pijpen vijftig euro, neuken honderd. Maria: „En vijfentwintig euro extra zonder condoom. De helft van het geld kreeg mijn vriend.”

Lees ook ons nieuwsbericht naar aanleiding van de Monitor mensenhandel 2015, waaruit blijkt dat de politie en marechaussee steeds minder aandacht hebben voor de slachtoffers van mensenhandel.

Jonge meisjes zoals Maria (haar volledige naam is bekend bij de redactie) duiken steeds vaker op in de statistieken van slachtoffers van mensenhandel. Tussen 2011 en 2015 steeg het aantal aangemelde minderjarige Nederlandse slachtoffers van seksuele uitbuiting met 64 procent, van 78 in 2011 naar 128 in 2015, blijkt uit de Monitor mensenhandel 2015 die deze dinsdag wordt gepubliceerd.

Foto Kees van de Veen

Foto Kees van de Veen

„Een onderrapportage”, zegt Nationaal Rapporteur Mensenhandel Corinne Dettmeijer. Want: „Jeugdzorginstellingen melden nog onvoldoende. Ze vinden het moeilijk om het onderwerp bespreekbaar te maken en hebben toestemming van de ouder of voogd nodig om de naam van het slachtoffer door te geven.” Daardoor is er geen reëel beeld van de omvang van het probleem, zegt Dettmeijer. Dat bemoeilijkt opsporing en bescherming van slachtoffers.

En dat terwijl de leeftijd van de Nederlandse meisjes die seksueel worden uitgebuit daalt, volgens hulpverleners. Bij hulpverleningsorganisatie Pretty Woman uit Utrecht komen steeds vaker meisjes van onder de veertien binnen, zegt hulpverleenster Martien Fagel: „Door Instagram en Facebook is het voor loverboys makkelijker geworden deze jonge meiden te benaderen.” Fier begint eind september een behandelgroep die zich richt op loverboyslachtoffers van 11 tot 14 jaar.

Een prototype slachtoffer van loverboys is er niet, zegt inhoudelijk directeur Marina Reijns van Fier. Wel zijn er veel overeenkomsten tussen meisjes. Ze komen uit gezinnen waar de „dynamiek” tussen ouder en kind „onder druk staat”, zegt Reijns. Een moeder met een persoonlijkheidsstoornis die haar dochter kleineert. Seksueel misbruik. Verwaarlozing. Reijns: „Als een kind thuis weinig steun krijgt, gaat het ergens anders zoeken.”

Alcohol en drugs

Maria groeit op in Noord-Holland; haar ouders zijn gescheiden. Experimenteren met alcohol en drugs begint als ze tien jaar is. In steegjes vooral. Haar moeder had niks door, zegt ze. Eerst: peuken en wijn. Later: wodka, whisky, wiet, hasj en xtc.

Op haar elfde gaat Maria bij haar vader en stiefmoeder in Amsterdam wonen. De sfeer is er fijn, zegt ze. Met haar stiefmoeder praat ze over jongens die ze leuk vindt. Via een schoolgenootje op het vmbo leert ze een 17-jarig meisje kennen. „Ik had nog nooit zo iemand ontmoet. Ze was seksueel actief en praatte daarover alsof het heel gewoon was. Dat vond ik spannend.” Zelf is Maria op haar tiende seksueel misbruikt, zegt ze. Ze wil niet zeggen door wie.

Op een woensdagmiddag in maart 2015 gaat Maria met haar 17-jarige vriendin en andere meisjes bij jongens langs in de Bijlmer. Bij aankomst duiken de andere drie meiden met de jongens de slaapkamer in. Maria blijft in de woonkamer achter met een man die ruim tien jaar ouder is dan zij. Ze is dan 12.

Een beetje gek vindt ze dat wel. Hij zingt voor haar een liedje van de rappers Nega en Bokoesam : ‘Je hoeft je niet te haasten. Nee dat hoeft niet snel. Nee dat hoeft niet snel.’ En hij zegt allemaal „lieve dingen”. „Hij noemde me interessant. Bijzonder. En hij beloofde me uit eten te nemen.”

Als Maria om 23.00 uur de flat verlaat, pakt hij haar hand vast: „Ik ben echt met je: ik vind je heel speciaal” en zoent Maria op haar mond. Ze geeft hem haar mobiele nummer.

De dag erop ontvangt ze gelijk een appje: „Ik wil je graag zien.”

Foto Kees van de Veen

Foto Kees van de Veen

Typische trucjes van een loverboy, noemt Marina Reijns dat. Loverboys hebben, volgens Reijns, „voelsprieten” voor meisjes als Maria. Reijns: „Jonge meisjes gedragen zich afhankelijk en onderdanig. Normaal gesproken wordt de dominante rol ingevuld door de ouders, maar die neemt de loverboy over.”

Betaalde seks

In het begin is het nog „huisje-boompje-beestje”, zegt Maria. Over zijn werk blijft de rapper vaag. De man is, zegt hij, taxichauffeur. Van verschillende meiden.

Kort daarop vertelt het 17-jarige meisje een groot geheim aan Maria: ze heeft al vier jaar betaald seks met verschillende mannen. Het verdient hartstikke goed, zegt ze. De inkomsten deelt ze met „haar vriend”. Misschien moet je het ook eens proberen, zegt ze. Ook Maria’s vriend moedigt het aan. Maria: „Ik dacht: waarom niet. Ze praatten erover alsof het supernormaal was.”

Als Maria onderweg gaat naar haar eerste afspraak herkent ze zichzelf niet terug in de spiegel: al die make-up, wow, superspannend. In de lift slaat de twijfel toe. „Ik zei tegen mijn vriend dat ik niet meer wilde. Hij negeerde me compleet.” De loverboy zoent Maria en zegt: „Ik ben echt supertrots op je.” 

De dagen na de eerste afspraak heeft de man veel aandacht voor Maria. „Hij waste me, droeg me naar bed, en maakte eten voor me. Dat gaf een superfijn gevoel.”

Foto’s Kees van de Veen

Foto’s Kees van de Veen

Maar dan wordt de relatie afstandelijk. Afspreken doen ze zelden nog. Minder telefoontjes. En de appjes gaan uitsluitend nog over de ‘afspraakjes’. „Uit veiligheid voor de relatie” wil de man alleen nog via Facebook communiceren. Maria: „Hij zei: van de politie mogen wij geen relatie hebben.”

Maandenlang bezoekt ze tijdens schooltijd vreemde mannen. De absentiebriefjes schrijft ze zelf: „Die werden toch niet nagebeld.” Maria is de speelbal van een loverboy geworden.

Hulpverlener Martien Fagel: „Sommige meiden weten als ze hier binnenkomen niet eens meer wat hun lievelingskleur is. De loverboy heeft alles voor ze ingevuld.”

Wanneer Maria besloot te stoppen? Ze kijkt op: „Stoppen? Ik heb er geen moment aan gedacht, ik snapte niet dat ik iets geks deed.”

Vermist

Eind september 2015 gaat Maria naar een klant. Ze verblijft twee nachten op het adres. Ze wordt als vermist opgegeven en uiteindelijk gevonden door haar vader en diens vrienden. Ze komt terecht in een slachtofferopvang, verblijft daar vier maanden en verhuist naar Fier in Leeuwarden.

Daar hebben ze voor meisjes als Maria vaste routines en een gestructureerd programma. Haar telefoon wordt ingenomen en het Facebook-account nageplozen. Wekelijks volgt ze therapie. Of ze nog om de man geeft? Ze schudt haar hoofd: „Ik heb het een plekje gegeven.” En: „De eerste weken realiseerde ik me niet wat er gebeurd was en deed ik er luchtig over.”

Dat gevoel heeft plaatsgemaakt voor woede, zegt Maria. Over een aantal maanden is haar therapie afgelopen en gaat ze terug naar huis. Maria kijkt ernaar uit.

Het is een cruciaal moment, volgens Marina Reijns: „Het moeilijkste is een alternatief bieden als de meisjes hier weggaan. Ze hebben vaak geen gezond netwerk om op terug te vallen.”

Maria’s ouders hebben aangifte gedaan tegen de loverboy. Zelf zal Maria als de therapie afgelopen is „haar verhaal doen bij de politie”, zegt ze.