Jan Roos, het eerste social media-kopstuk in de politiek

Van GeenStijl naar de Kamer

GeenStijler Jan Roos, vooral bekend van het Oekraïne-referendum, zal VNL willen afficheren als ‘fatsoenlijk’ alternatief voor de PVV.

Jan Roos tijdens het eindfeest van GeenPeil. Foto Remko de Waal / ANP

Het wordt dringen op populistisch rechts bij de verkiezingen van volgend jaar. 50Plus en de PVV van Geert Wilders lanceerden vorige week hun verkiezingsprogramma. En maandag werd bekend dat GeenStijl-journalist Jan Roos de overstap maakt naar de politiek: hij wordt lijsttrekker Voor Nederland (VNL), zo maakte hij maandag bekend.

VNL is de partij van oud-PVV’ers Louis Bontes en Joram van Klaveren, die op dit moment een tweemansfractie in de Tweede Kamer vormen. Vorig jaar kwam VNL nog met ex-advocaat Bram Moszkowicz als lijsttrekker, maar die werd na driekwart jaar alweer afgeserveerd. Volgens Bontes en Van Klaveren zou hij „de zwaarte van het politieke werk” hebben onderschat.

Jan Roos is het eerste sociale media-kopstuk dat zijn geluk beproeft in de Nederlandse politiek. Hij maakte bij GeenStijl en PowNews naam als verslaggever die politici op een clowneske en vaak irritante wijze ondervroeg. Dit jaar brak Roos door bij het grote publiek als gezicht van GeenPeil, dat een referendum afdwong over het associatieverdrag met Oekraïne. De volksraadpleging liep uit op een daverende overwinning voor het nee-kamp: meer dan 60 procent van de kiezers stemde tegen.

Roos manifesteerde zich rondom het referendum als een gewiekste en effectieve campaigner. Zo voerde GeenPeil formeel een ‘opkomstcampagne’ en ontving daarvoor ook tienduizenden euro subsidie van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Maar ondertussen doorkruiste Roos op persoonlijke titel het land om zijn afschuw kenbaar te maken over het associatieverdrag, dat volgens hem zou leiden tot de komst van grote aantallen Oekraïeners naar Nederland en escalatie van de oorlog in het oosten van het land. Roos’ matrozenpetje groeide uit tot een geuzensymbool: op straat deelden GeenPeilers het uit aan voorbijgangers.

Wel riep Roos’ persoon de nodige weerstand op bij bondgenoten in het nee-kamp. „Je zou eens moeten weten”, zei SP’er Harry van Bommel tegen NRC, „hoeveel discussie we hebben gehad in SP-afdelingen of we steun moeten geven aan zo’n mafketel als Jan Roos .”

Roos is zich ervan bewust dat veel mensen een hekel aan hem hebben. Ook beschikt hij over de nodige zelfspot. Tijdens een GeenPeil-bijeenkomst in maart zei hij schertsend tegen de aanwezigen: „Als we een referendum zouden houden over of ik een klootzak ben of niet, dan stemde alleen mijn moeder nee. Al weet ik het zelfs van haar niet zeker.”

De vraag is hoe succesvol Roos zal zijn als conventioneel politicus die niet meer de kwajongen van de nieuwe media kan uithangen. Zijn politieke ervaring is nul. Zeker is dat hij denkt te kunnen meeliften op de anti-establishmentstemming die het Oekraïne-referendum zowel aan het licht bracht als aanwakkerde.

Roos zal zich met VNL willen afficheren als het ‘fatsoenlijke’ alternatief voor de PVV. Nationalistisch, anti-Europa, anti-immigratie, en pro-law and order maar zonder ‘kopvoddentaks’ en ‘minder Marokkanen’. En mét leden en een interne partijdemocratie.

Op sociaal-economisch gebied wil VNL, dat zichzelf ‘de enige klassiek-liberale partij van Nederland’ noemt, concurreren met de VVD. Het heeft een harde rechtse agenda van fiks lagere belastingen en een veel kleinere verzorgingsstaat.

Of Jan Roos het eens is met al deze standpunten, is niet bekend: hij was maandag niet bereikbaar voor een toelichting op zijn lijsttrekkerschap. Wel twitterde hij twee weken geleden: „Wordt het niet tijd dat we als Nederlanders staan voor Nederland? En een ieder die ons bedreigt de tent uitschoppen?”