Ierse vrouwen roepen steeds harder om recht op abortus

Abortus Het Ierse abortusdebat is weer opgelaaid. Deze herfst wordt er daarom een ‘burgervergadering’ over wetswijziging gehouden.

Pro-abortus demonstranten in het Europees parlement in 2014. Foto Sander Koning / ANP

„Ik denk dat het tijd is dat vrouwen zeggenschap krijgen over hun eigen lichaam. Ik zou dolgraag een referendum [daarover] willen. Dat is mijn droom.”

Onschuldige woorden wellicht voor een vrouwenrechtenactivist. Maar Brianna Parkins maakte haar opmerking vorige week tijdens een missverkiezing. In Ierland, waar abortus nog altijd verboden is. En tijdens het live uitgezonden apolitieke Rose of Tralee, waar op dat moment 60 procent van de Ierse tv-kijkers naar keek, en dat nauwelijks is veranderd sinds eind jaren vijftig, zonder controversiële badpakkenshow.

Tekst gaat verder na de video:

Zo publiekelijk, op prime time, was nog niet eerder een oproep gedaan om de strenge Ierse abortuswet aan te passen. Het leidde tot grote ophef. De laatste maanden is die roep om aanpassing steeds luider geworden.

In juni tikte een mensenrechtencommissie van de Verenigde Naties Ierland op de vingers. Abortus is illegaal in Ierland. Het achtste amendement van de Grondwet luidt:

„De staat erkent het recht op leven van de ongeborene, en garandeert, rekening houdend met het gelijke recht op leven van de moeder, in zijn wetten dat het, voor zover praktisch mogelijk, dat recht respecteert en verdedigt.”

In 2013 kwam er een kleine wijziging: als er „reëel en substantieel” gevaar is voor het leven van de moeder, is abortus toegestaan.

Als de foetus zwaar gehandicapt zal worden geboren, of geen kans heeft lang te leven, blijft abortus echter illegaal. Er staat maximaal veertien jaar gevangenisstraf op. De VN-commissie noemde de wet een „inbreuk op het recht op vrijheid van wrede, inhumane en vernederende behandeling” van de moeder, en riep op tot aanpassing van de Ierse Grondwet.

Sindsdien worden kleine demonstraties gehouden om het achtste amendement te herroepen.

Verdeeld

Ruim een week geleden twitterden twee anonieme vrouwen een verslag van hun reis naar Groot-Brittannië, waar zij hun zwangerschappen lieten beëindigen. Zo’n tien Ierse vrouwen reizen per dag naar Engeland of Wales voor een abortus, maakte het Britse ministerie van Gezondheidszorg in mei bekend.

De Ieren zijn verdeeld over abortus. Tweederde is, zo bleek uit een peiling voor The Irish Times, voor het toestaan van zwangerschapsbeëindiging als de vrouw is verkracht, of als de foetus levensbedreigende ziektes of handicaps heeft. Maar niet in andere gevallen.

De regering-Kenny heeft nu voor september een Citizen Assembly bijeengeroepen, een burgervergadering van 99 Ieren. Deze Assembly zal, zei de minister van Gezondheidszorg vorige week, „een geïnformeerd, alomvattend, volwassen, en respectvol debat” houden.

Mocht de vergadering tot de conclusie komen dat de grondwet moet worden aangepast, dan zal een referendum moeten worden gehouden.

Brianna Parkins is intussen na haar opmerking tijdens Rose of Tralee bedreigd. Tegen The Irish Times zei ze:

„Bij alle clichés over respect voor vrouwen denk ik dat het tijd wordt voor [Rose of Tralee] om te doen wat ze zeggen over empowerment.”

Ze won overigens niet: de nieuwe Rose is Maggie McEldowney uit Chicago.