De onstuitbare dadendrang van een ‘vieze’ schaker

NK schaken

Het zeventienjarige talent Jorden van Foreest won verrassend het NK schaken bij zijn debuut. Hij zet zo een oude familietraditie voort.

Foto Kees van de Veen

Jorden van Foreest, zeventien jaar oud en debutant in het NK, is zondag schaakkampioen van Nederland geworden. Hij zet een oude familietraditie voort: tegen het eind van de negentiende eeuw wonnen zijn betovergrootvader jonkheer Arnold van Foreest en diens broer jonkheer Dirk samen zes keer het – toen nog officieuze – kampioenschap van Nederland.

Het hele gezin Van Foreest, waar bijna iedereen schaakt, was van Groningen naar het Tropenmuseum in Amsterdam gekomen om als alles goed afliep voor Jorden, de overwinning met hem te vieren; zijn ouders, zijn vier jongere broers en zijn zusje.

Remise tegen Loek van Wely

Het was spannend. Bij het ingaan van de laatste ronde stond Van Foreest een half punt voor op Loek van Wely, de man die al zeven keer kampioen is geweest. Zaterdag hadden ze tegen elkaar gespeeld. Dat was de belangrijkste partij van het toernooi, die in feite het kampioenschap besliste.

Van Wely had zaterdag een overwinning nodig. Van Foreest kon ook met een remise redelijk tevreden zijn, want dan zou hij Van Wely voor blijven. De remise kwam er, maar Van Foreest moest die voor de poorten van de hel wegslepen.

Het leek of de voor hem ongewone gedachte dat remise ook een goed resultaat kan zijn, zijn spel verlamde. Normaal heeft hij een levendige aanvallende stijl. Een andere deelnemer aan het NK, Sipke Ernst, die een aantal jaren zijn trainer is geweest, noemde hem een ‘vieze speler’. Misschien een Groningse schaakuitdrukking, in ieder geval was het bedoeld als een groot compliment. Ernst bedoelde dat het spel van Van Foreest vol zit met scherp berekende venijnige tactische wendingen.

Maar niets daarvan in die partij tegen Van Wely. Een schuchter spelende Van Foreest stond met wit al na tien zetten slechter en kort daarna was het duidelijk dat hij de hele partij lang alleen maar zou kunnen afwachten wat Van Wely hem aan zou doen.

Dat leek Van Wely goed uit te komen. ‘Het wurgtouw aansnoeren’ is de uitdrukking die dan vaak gebruikt wordt en Van Wely houdt van dat snoeren.

Toen hij zich eenmaal in de nesten had gewerkt, toonde Van Foreest zich van zijn beste kant. Zorgvuldig niets doen binnen een vesting is een grote kunst die hij bleek te verstaan. Van Wely kwam er niet door.

In de laatste ronde hervond Van Foreest zijn normale actieve spel. Tegen Jan Werle kwam hij met zwart al gauw in het voordeel. Concurrent Van Wely was tegen Erik van den Doel in een zware strijd gewikkeld die alle kanten op kon. In het slechtste geval voor Van Foreest, als hij remise speelde en Van Wely won, zou er een barrage van vluggertjes tussen hen komen.

Van Wely was de eerste die won. In de perskamer, waar hij met Van den Doel hun partij analyseerde, sloeg hij wel af en toe een blik op de monitor waarop hij de actuele toestand van Van Foreests partij kon zien, maar zijn belangstelling leek niet groot. Hij had zich er al bij neergelegd dat Van Foreest ging winnen en kampioen zou worden.

Een kampioen van Nederland hoort in het olympiadeteam te spelen, maar deze keer kan dat niet, want de olympiade van dit jaar in Baku begint al aanstaande donderdag en het team is al lang geleden geformeerd.

Drie deelnemers aan het NK, Van Wely, Erwin l’Ami en Benjamin Bok, pakken hun koffers om naar Baku te reizen, waar ze de twee andere teamleden zullen treffen, Anish Giri en Robin van Kampen.

De volgende keer zal Jorden van Foreest er zeker bij zijn. Hij heeft de afgelopen jaren spectaculaire vorderingen gemaakt en de groeistuipen zijn nog lang niet uitgewerkt.