Alsof je tussen de danseressen staat

Ballet Virtual Reality wordt meestal geassocieerd met games en spectaculaire Hollywood-films. Maar tijdens de UITmarkt kan je ook een balletvoorstelling met een VR-bril beleven.

Foto Michel Schnater

“Ik word nu al misselijk!”, kermt een vrouw in het publiek vrolijk bij ‘het eerste Virtual Reality ballet ter wereld’. In een koepeltent op het Museumplein in Amsterdam presenteren Het Nationale Ballet, Samsung en &samhoud media tijdens de UITmarkt (de start van het cultureel seizoen) trots dit wonder van klassieke kunst en moderne technologie.

Misselijk is misschien wat overdreven, maar een bijzondere gewaarwording is het wel een ballet te bekijken alsof je midden op het toneel zit. Via een zware VR-bril en koptelefoon krijgt de toeschouwer de choreografie niet frontaal opgediend; hij moet zélf zijn hoofd draaien om te ontdekken dat de groep danseressen – in witte tutu en op spitzen, tot zover is het beeld vertrouwd – in een cirkel staat opgesteld. Maar ook de theaterhabitué gaat al snel zijn eigen keuzes maken in de (virtuele) ruimte. En dan kan het voorkomen dat soliste Anna Tsygankova ineens in een smachtende pose tot op een armlengte afstand is genaderd, de mannelijke solist (Artur Shesterikov) onverwacht van achter de kijker opduikt of het corps de ballet van alle kanten tegelijk opstoomt.


De choreografie van Peter Leung, Night Fall, is op één middag, in één take met negen camera’s opgenomen, vertelt regisseur Jip Samhoud. “Een gewone film kun je in meerdere takes opnemen, maar als je een virtual realitysensatie wilt creëren, kun je niet knippen. Na zes of zeven keer het hele stuk opnieuw doen, stond het er goed op.”

Leung heeft nu en dan geworsteld om zich aan te passen aan het VR-filmen. “De regisseur wilde heel exact weten wat ik zou gaan doen: wie staat wanneer, waar, per vijf seconden”, zegt Leung lachend. “Maar ik ben niet gewend zo planmatig te werken. Ik werk sculpturaal, schuif ter plekke met dansers in de ruimte. Nu zat ik met gekleurde plakkertjes op een vel papier te prutsen, zonder écht te weten hoe dat eruit zou zien.” Na deze kennismaking ziet hij met interesse de ontwikkeling tegemoet van de VR-toepassing, bijvoorbeeld een verdere betering van de beeldscherpte.
De beloofde sensatie deel uit te maken van het corps de ballet wordt niet ingelost doordat er vanuit één standpunt is gefilmd. Of dat er nog eens van komt, is onzeker want, legt Leung uit, met een mobiele 360-gradencamera zou de toeschouwer past écht misselijk worden.