Yellen: politiek moet meer doen om recessie te kunnen bestrijden

Monetair beleid

De voorzitter van de Fed zinspeelt op een hogere rente en neemt stelling in het debat over de toekomst van het monetair beleid.

Foto Reuters / Carlos Barria

Amerikaanse politici moeten zelf hun best doen om de economische groei op langere termijn te bevorderen, want er zijn grenzen aan wat de Fed, het Amerikaanse stelsel van centrale banken, kan doen. De productiviteit moet omhoog, bijvoorbeeld door investeringen in onderwijs. Dit heeft Fed-voorzitter Janet Yellen vrijdag gezegd op een conferentie van centrale bankiers in het Amerikaanse Jackson Hole.

Yellen neemt stelling in een opgelaaid debat over de toekomst van het monetair beleid, tevens het thema van de conferentie. Centrale banken in de VS, Europa en Japan hebben na de crisis hun toevlucht genomen tot zware maatregelen, zoals rentes nabij of onder de nul en de massale aankoop van staatsobligaties. Bovendien hebben ze in hun communicatie steeds beloofd om die maatregelen niet snel terug te draaien. Toch blijven de inflatie en de economische groei laag. Dit roept de vraag op of centrale banken nog wel iets kunnen als er een nieuwe recessie komt.

Yellen stelde dat de Fed in zo’n geval niet machteloos is: ze kan weer meer obligaties gaan kopen en de rente lange tijd laag houden. Maar onder de nul wil de Fed de rente niet laten zakken en een heel laag renteniveau kan „onbedoelde effecten” hebben, zei Yellen. Beleggers kunnen dan „excessieve risico’s” gaan nemen.

Dus moet ook de Amerikaanse politiek aan de bak. „Als maatschappij moeten we manieren onderzoeken om de productiviteitsgroei te stimuleren”, zei ze. Als mensen productiever zijn, groeit de economie sneller en daarmee de inflatie. Dan kan de rente op de langere termijn ook omhoog. Een recessie kan de Fed dan makkelijk bestrijden door haar rentetarief een paar procentpunten te laten zakken. Productiviteitsgroei geeft de Fed „meer ruimte om monetair beleid te versoepelen als er een recessie plaatsvindt”, aldus Yellen. De productiviteit kan worden bevorderd door training van werknemers en investeringen in onderzoek, zei ze.

Voor de korte termijn staat de Fed voor de vraag of ze in september de rente zal verhogen. Het belangrijkste Fed-rentetarief ligt nu tussen de 0,25 en 0,5 procent. In december 2015 verhoogde de Fed voor het eerst in zeven jaar de rente. Yellen zei dat de argumenten voor een nieuwe verhoging „sterker zijn geworden de afgelopen maanden”. De banengroei in de VS is sterk, wat de lonen opdrijft. Dit heeft een opwaarts effect op de inflatie. Maar ze zei ook dat de economische vooruitzichten „onzeker” zijn. De waarde van de Amerikaanse dollar ten opzichte van de euro lag na de speech van Yellen een half procent hoger.