Turkijes boodschap: business as usual

Investeringen

Met een charme-offensief probeert de Turkse regering te voorkomen dat buitenlandse investeerders na de couppoging en de daaropvolgende zuiveringen het land de rug toekeren.

Minister Nihat Zeybekci van Economische Zaken dinsdag op zijn persconferentie in Den Haag. De Turkse regering wil na de couppoging en de daaropvolgende zuiveringen het vertrouwen herstellen. Foto Evert-Jan Daniels / ANP

Sinds de mislukte coup doet de Turkse regering verwoede pogingen te laten zien dat de zeventiende economie van de wereld de dramatische gebeurtenissen ongeschonden heeft doorstaan. De negatieve perceptie in het Westen over de couppoging en de daaropvolgende zuivering kan schadelijke gevolgen hebben voor de economie. Daarom organiseert de regering bijeenkomsten met buitenlandse investeerders, koopt ze paginagrote advertenties in internationale kranten en neemt ze tal van maatregelen om het vertrouwen te herstellen.

Ook bewindslieden worden ingezet in het charme-offensief. Zo was de Turkse minister van Economie Nihat Zeybekci dinsdag op bezoek in Nederland, dat een belangrijke handelspartner van Turkije is. Zeybekci had een onderhoud met minister van Ontwikkelingssamenwerking en Buitenlandse Handel Lilianne Ploumen (PvdA) en sprak met directeuren van belangrijke Nederlandse bedrijven.

Op een persconferentie bleek echter hoe groot het verschil in perceptie is. De persconferentie was bedoeld om eenheid uit te stralen. Zeybekci werd geflankeerd door de voorzitter van het Turkse parlement en twee leden van de oppositie. Om hen heen een twintigtal Turks-Nederlandse zakenlieden en directeuren van nongouvernementele organisaties. Zeybekci’s boodschap was duidelijk: de Turkse democratie en rechtsstaat zijn gered, het land staat als één man achter de regering, het is business as usual.

‘Woorden uit context gehaald’

De aanwezige journalisten confronteerden Zeybekci met zijn uitspraken over aanhangers van de naar de VS uitgeweken islamitische geestelijke Fethullah Gülen die verantwoordelijk worden gehouden voor de couppoging. Zo heeft Zeybecki gezegd: „Wij zullen ze op zo’n manier straffen dat ze ons zullen smeken om gedood te worden om een einde te maken aan hun lijden.”

Volgens Zeybekci zijn zijn woorden uit hun context gehaald. Toen journalisten hem wezen op een verklaring van Ploumen waarin ze waarschuwt dat Turkije de mensenrechten moet respecteren bij de vervolging van vermeende coupplegers, reageerde Zeybecki geïrriteerd. Hij was niet op de hoogte van de verklaring, zei hij. „Turkije is geen land dat gewaarschuwd moet worden, want we respecteren de mensenrechten.”

De ontslagen, arrestaties en schorsingen van tienduizenden ambtenaren en militairen na de coup heeft de al bestaande zorgen over de rechtsstaat en de stabiliteit van de overheid vergroot. Financiële markten en investeerders houden niet van politieke onzekerheid. Kredietbeoordelaar Moody’s waarschuwde al voor een afwaardering van Turkse staatsobligaties naar zogenoemde junkstatus, maar heeft zijn oordeel uitgesteld. Volgens zakenbank JP Morgan Chase zou dit leiden tot een uitverkoop van staatsobligaties ter waarde van 10 miljard dollar.

In een interview met NRC zei Zeybekci dat er geen reden is tot zorg. „De economische schade van de coup is nagenoeg nul. De aandelenmarkten hebben hun verliezen grotendeels goedgemaakt. De waarde van de Turkse lira ten opzichte van de dollar is weer op het oude niveau. En het consumentenvertrouwen is in twee weken tijd gestegen met 11 procent. Mensen consumeren meer omdat ze weten dat de democratie en de rechtsstaat zijn veiliggesteld. Ze hebben vertrouwen in de Turkse economie.”

Rendement van 9 procent

De beperkte schade aan de Turkse economie is opmerkelijk. De regering heeft de groeiprognose voor 2016 bijgesteld van 4,5 naar 4 procent en de inflatie is gestegen naar 8,8 procent, maar investeerders haalden hun geld niet massaal weg. Dit heeft niet zozeer te maken met vertrouwen in Turkije, als wel met de wereldwijde economische situatie. De rente op staatsobligaties is in veel landen negatief. Turkse staatsobligaties met een looptijd van tien jaar bieden daarentegen 9 procent rendement. Dus blijven ze interessant, ondanks de risico’s.

De couppoging draagt wel bij tot de crisis in het toerisme, een belangrijke bron van buitenlandse valuta. De sector had al zwaar te lijden onder de terroristische aanslagen en het conflict met Rusland dat onlangs wel is bijgelegd.

Volgens Zeybekci zullen de inkomsten uit toerisme eind 2016 met 30 procent zijn gedaald ten opzichte van 2015. „We hebben een programma om verliezen te compenseren, zodat mensen hun baan behouden. Bedrijven krijgen een jaar langer de tijd om hun schulden af te betalen.”

Ook andere sectoren kampen met problemen. Na de couppoging deed de politie invallen bij tientallen bedrijven die gelieerd zouden zijn aan de Gülen-beweging. Tegen honderden directeuren is een arrestatiebevel uitgevaardigd. Het gaat in sommige gevallen om grote corporaties met werereldwijde vertakkingen. Dit leidt tot onzekerheid bij leveranciers en investeerders. Volgens Zeybekci gaat het om een klein aantal bedrijven, die het financiële hart van de Gülen-beweging vormen. „Alle directeuren die banden hebben met de beweging zijn uiteraard ondervraagd. Maar de bedrijven zijn niet verdwenen, ze functioneren nog hetzelfde als daarvoor.”