Treurnis

Wat zou Johan Cruijff gezegd en geschreven hebben na de vernedering in Rostov? Ik vrees een ballet van fluimen over Ajax terwijl hij zijn diepe misprijzen gymnastisch door de schouders liet schuiven. Er zouden grote woorden vallen als „verraad aan traditie en historie”, met als pointe: de nationale ramp Ajax.

Of nog: hoofdstedelijk cachet begraven.

Een fluwelen revolutie zou niet meer helpen. Wie in eigen huis van Willem II verliest, heeft alle vreugde in het spel verloren. De hoofdverantwoordelijken voor deze roof van de eeuw zijn directeur spelerszaken Marc Overmars en coach Peter Bosz. Deftige heren, daar niet van, maar geen talent voor levensvreugde. Heeft iemand Peter Bosz al op de slappe lach kunnen betrappen? Of op een lach tout court? De goede man lijkt wel plantaardig.

Idem dito voor Marc Overmars. Als ik hem in een stadion zie zitten, denk ik er altijd een telraam en zakjapanner bij. Hij volgt de wedstrijd niet eens, soms heel even met één oog, maar niet als kenner. Geen spoor van blijheid en enthousiasme – verdwaalde boekhouder. Vroeger vervolledigde Dennis Bergkamp het triumviraat van verveling en chagrijn. Ook hij zat gestreken en gesteven op de bank zonder enige blijk van vermaak.

Ajax als strafkamp.

Blijf dan maar dromen van viriel spel en flitsende omschakeling. Eén blik naar de bank en de jongens weten weer dat alleen slaapwandelen nog collegiaal is. Het vuur gedoofd, geluk dat achterwaarts gaat.

Er lijkt een onoverbrugbare kloof in cultuurverschillen te bestaan tussen de leiding en de spelers van Ajax. Gogme in balbezit is verbannen en niet één speler van de selectie durft zich op te werpen als strateeg om wie alles draait. Het handelshuis heeft het overgenomen van het voetbalinstituut. Dan wordt zelfs de uitwedstrijd bij Go Ahead een hachelijke onderneming.

Is de vormcrisis van Dijks, Viergever, El Ghazi en zelfs Gudelj toe te schrijven aan de coach? Peter Bosz is nog maar een paar maanden in dienst van Ajax. Hij wil een nieuw soort voetbal introduceren en dat vraagt tijd. Maar daarmee is niet alles gezegd.

Bosz is een verfijnde pedagoog, maar geen winnaar. Onder zijn leiding speelde Vitesse gepolijst voetbal, maar een prijs pakken was er niet bij. Ook daar miste hij savoir-vivre. Bij Ajax is dat dodelijk. Bosz zal ten onder gaan aan goedbedoelde zwaarwichtigheid.

De selectie van Ajax bestaat uit kinderen die willen buitelen en boomklimmen. Tactische praatjes komen gauw de strot uit. Misschien kan de coach nog voor een ommekeer zorgen en Ajax uit het moeras tillen, maar gelukkig zal hij er niet meer worden. Peter Bosz zien we dit seizoen niet meer lachen. En niemand weet of hij dat volhoudt.

Lijden komt niet voor in de vocabulaire van Marc Overmars. Hij is een rekenmeester die nooit last heeft gehad van enig idealisme. Niet als voetballer en niet als vastgoedman. Als iets hem pijn doet dan zijn het cijfers, niet de mensen. In het harnas van de zakenman is Overmars onbereikbaar geworden voor emotie en historische tralala.

Het hart is uit Ajax weggenomen.

De dag na het debacle in Rostov vertrok Jasper Cillessen naar Barcelona. Tegen de Russen had hij zijn laatste wedstrijd voor Ajax gespeeld. Dat hij vier doelpunten moest slikken, leek hem nauwelijks te raken. Hij zat al met zijn gedachten op de Ramblas. Omdat Peter Bosz een bange man is, koos hij toch voor de vertrekkende Cillessen en schoffeerde daarmee zijn trouwe selectie. Bosz begreep niets van de schielijke gekwetstheid. Tactiek staat voor hem naast de mens.

Hugo Camps is journalist, columnist en schrijver.