Straf dubbele loyaliteit van migrant niet af

Met een warm welkom bereik je veel meer, betogen en .
Foto Olivier Middendorp

Immigranten moeten assimileren, betoogde Ruud Koopmans, migratiehoogleraar aan de Humboldtuniversiteit, zaterdag in een interview met NRC. Gebrekkige taalkennis, weinig contacten buiten de eigen bevolkingsgroep en conservatieve opvattingen over de vrouw zouden meer bepalend zijn voor de achterstand van Europese moslims op de arbeidsmarkt dan discriminatie.

Assimilatie, het overnemen van de dominante cultuur in het land van aankomst, is echter geen oplossing. Het is ook heel iets anders dan integratie. Illustratief zijn de Turkse Nederlanders die hier vlaggen en toeteren voor Erdogan. Migreren betekent: fysiek afstand nemen van je vertrouwde land. Tot een culturele breuk hoeft het echter niet te komen.

Een voorbeeld: ouders van een Nederlandse Hindoestaanse Surinaamse kunnen invloed blijven uitoefenen op haar partnerkeuze. Op haar school, echter, is zelf kiezen de norm. De cultuur van herkomst kan ze niet zomaar wegpoetsen bij het omarmen van de nieuwe, dominante cultuur. Wie dat wel verlangt, dwingt deze vrouw te kiezen tussen de cultuur van haar ouders en de sociale normen op haar school.

Het lijkt misschien paradoxaal, maar de nadruk op aanpassing verstoort algauw de prille loyaliteit met Nederland. Dat geldt ook voor media die bol staan van verhalen over etnisch profileren en discriminatie bij sollicitaties. Die kunnen allochtonen het idee geven dat ze er nog niet bijhoren, misschien wel nooit bij zullen horen. Verbittering dreigt, en dat is een drijvende kracht achter segregatie en zelfs isolatie. Pogingen contact te maken met de dominante cultuur worden dan opgegeven, want de kans op een succesvol burgerschap is er toch niet. De veiligheid van de vertrouwde immigrantengroep biedt dan vaak uitkomst.

Een overheid die migranten dwingt te assimileren kan ze dus tegen zich in het harnas jagen. En dat was nou juist niet de bedoeling. Assimilatie als einddoel in het integratieproces, dat politieke idee alleen al, creëert een grote groep verliezers. Gedesillusioneerde immigranten die zich afkeren van de Nederlandse samenleving.

Nobelprijswinnaar Svetlana Alexijevitsj schrijft in haar boek De rode mens over een volk uit de Sovjet-periode. Wantrouwige burgers die het mentaal niet kunnen opbrengen ‘de ander’ toe te laten. Nederland, voortdurend in rep en roer over immigranten, dreigt ook deze kant op te gaan. Kunnen wij het nog wel opbrengen anderen te laten voelen dat ze erbij horen?

Of zijn we zo gefixeerd op behoud van onze eigen cultuur dat we woedend worden op boerkinidraagsters die we zelf nog nooit op het strand hebben gezien?

Integratie betekent zowel verandering van Nederlanders als van immigranten. We zullen goede buren moeten worden. Daarvoor is een sturende overheid nodig, met vrijwilligers en betaalde krachten. Niet een overheid die het participeren maar overlaat aan de samenleving, en dan specifiek de nieuwkomers. Integratie komt van twee kanten en vergt dus ook inspanning van geboren Nederlanders.

Volgens de PvdA en de ChristenUnie dient de publieke samenleving te worden ‘heroverd’. In dit heroveren zit de inspanning. Als autochtonen worden betrokken bij immigratie, staan ze niet meer met hun rug naar de toekomst. Buren worden met migranten is samen ontdekken. Investeer daarom in burgercollectieven, geef ze budget om migranten in hun wijk te begeleiden.

Adriana Venceslau de Melo en Pieter Coppoolse werken als psycholoog-systeemtherapeut bij het Centrum voor Gezinsbehandeling Drechtsteden.