D66 wil macht, PVV wil nu alle asielcentra dicht

Politiek D66 wil per se meedoen in een coalitie, PVV kiest juist voor radicalisering.

D66-leider Pechtold vrijdagochtend in de Haagse school waar hij het verkiezingsprogramma van zijn partij presenteerde. Foto NRC / Phil Nijhuis

Partijleider Alexander Pechtold vertrekt als D66 niet in een volgend kabinet komt. Geert Wilders lijkt alles op alles te zetten om de PVV straks buiten de regering te houden. En 50Plus wil juist wel meeregeren – maar alléén als de ouderen er substantieel op vooruit gaan.

Als het Binnenhof slaapt, moet je met je plannen komen – aandacht gegarandeerd. Die wijsheid brachten drie politieke partijen deze week in praktijk. D66, 50Plus, en PVV gebruiken de rust van het zomerreces om hun programma te lanceren voor de Tweede Kamerverkiezingen van maart volgend jaar.

Vorm en aankondiging verschillen stevig. Anti-establishmentpartijen PVV en 50Plus zetten hun programma zonder vooraankondiging online en houden het bij een korte opsomming van maatregelen – de PVV beperkt zich zelfs tot één enkel A4’tje met voornamelijk een harde anti-immigratie-agenda: nul asielzoekers, azc’s dicht, preventief opsluiten van radicale moslims, alle moskeeën en islamitische scholen dicht, een verbod op de koran.

Lees ook: PVV presenteert bondig nieuw verkiezingsprogramma, ons stuk over het een A4’tje tellende PVV-programma waarin de islam en asielzoekers het moeten ontgelden.

PVV en 50Plus willen vooral behouden en terugdraaien

D66, vijftig jaar geleden opgericht om het Nederlandse politieke bestel te laten imploderen, kiest voor de traditionele weg: een uitgebreid programma met veel tekst, gepresenteerd tijdens een persconferentie.

PVV en 50Plus willen, in verschillende gradaties, vooral veel zaken behouden en terugdraaien: de AOW-leeftijd moet terug naar 65 jaar, het pensioenstelsel moet blijven zoals het is, de bezuinigingen op de ouderenzorg van Rutte II moeten worden teruggedraaid (PVV) of verzacht (50Plus), het eigen risico in de zorg moet worden geschrapt (PVV) of beperkt tot 200 euro in de maand (50Plus).

D66 presenteert zich ook nu weer als de partij van vooruitgang en optimisme. Maar ook de democraten spreken in hun program minder hervormingsgezinde taal dan voorheen. Zo doen ze een voorstel voor een nieuw ontslagrecht en meer vaste arbeidscontracten, maar verder blijven echte stelselwijzigingen uit. D66 pleit ook voor ,,rust in de zorg”. Het kenmerkt de stemming aan het Binnenhof: na zes jaar bezuinigen en vier jaar hervormen onder premier Rutte is de tijd van grote maatregelen eventjes voorbij.

Lees ook: D66: ‘optimistisch Nederland’ met beter onderwijs en gelijke kansen, onze uitgebreide analyse over het verkiezingsprogramma van D66.

D66 en PVV representeren de uiterste standpunten over de onderwerpen die de verkiezingen wel eens kunnen domineren: immigratie en integratie. De PVV komt met een plan van aanpak voor de ‘de-islamisering’ van Nederland. D66 kiest juist uitbundig voor de multiculturele samenleving. De partij presenteert een ‘diversiteitsagenda’: tegengaan van etnisch profileren bij de politie, meer diversiteit in de krijgsmacht en bij de publieke omroep, stimuleren van technisch onderwijs voor meisjes met een niet-westerse achtergrond.

Het enige waar D66, PVV en 50Plus elkaar lijken te vinden, is bij de invoering van een bindend referendum. Maar over het gebruik ervan lopen de opvattingen dan weer ver uiteen. Wilders wil het instrument gebruiken om een ‘Nexit’ te forceren, terwijl D66 aankondigt geen steun te zullen verlenen aan een referendum dat de ‘in of uit’-vraag over de EU op tafel legt.

D66 wil regeren, PVV lijkt daar niet op uit

D66 aast na tien jaar oppositie nadrukkelijk op kabinetsdeelname en daar lijkt het programma voor geschreven. Partijleider Pechtold zei donderdagavond in de talkshow Pauw te zullen opstappen als D66 opnieuw in de oppositie komt.

De PVV zegt ook te willen regeren, maar staat zó ver af van alle andere partijen dat geen coalitie mogelijk lijkt. En de belangrijkste hindernis is Wilders zelf: sinds hij vier jaar geleden het eerste kabinet-Rutte liet vallen door weg te lopen uit het Catshuis, willen ook CDA en VVD niet meer met hem samenwerken – al houdt de VVD formeel de optie open.

De programma’s zijn vooralsnog een richtingaanwijzer: naar werkelijk concrete voorstellen blijft het gissen. D66 en 50Plus hebben plannen, maar nog geen financïele onderbouwing. De PVV heeft dat wel, maar het is een ruwe schets die meer vragen dan antwoorden oproept. Zo staat er geen bedrag bij zijn voorstel om uit de EU te treden.

Lees ook: 50Plus wil wéér een wc in elke trein, over het programma van 50Plus, de partij die deze week als eerste partij met zijn verkiezingsprogramma kwam.