‘500 gevallen van identiteitsfraude per dag’

Privacyadvocaat Olaf van Haperen zei vorige week bij Radio 1 dat er 500 gevallen van identiteitsfraude per dag zijn.

De aanleiding
Privacyadvocaat Olaf van Haperen zat vorige week bij Radio 1 om voor te lezen uit het boek Komt een vrouw bij de h@cker van journalist Maria Genova. Het boek gaat over de gemakzucht waarmee wij met onze persoonsgegevens omgaan. Volgens de laatste cijfers zijn er 500 gevallen van identiteitsfraude per dag, zei Van Haperen.

Waar is het op gebaseerd?
Van Haperen laat weten dat het cijfer uit het boek komt. Op de radio legde hij al uit dat het over verschillende gevallen van identiteitsfraude gaat, variërend van mensen die in phishing mails trappen tot mensen die een rekening betalen voor iets dat ze nooit hebben besteld. De auteur van het boek, Maria Genova, verwijst naar een CBS-artikel over 2012 waarin staat dat 1,5 procent van de Nederlanders ouder dan 15 jaar te maken heeft gehad met identiteitsfraude. De cijfers zijn gebaseerd op meldingen bij banken en aangiftes.

En, klopt het?
Als we dat CBS-cijfer over 2012 moeten geloven, klopt het dat het om 500 gevallen van identiteitsfraude per dag gaat. Het CBS rekende in 2013 uit dat 1,5 procent van de Nederlanders van 15 jaar en ouder in 2012 slachtoffer was van identiteitsfraude. In totaal waren er in 2012 zo’n 14.179.348 mensen van 15 jaar en ouder. 1,5 procent daarvan komt neer op 212.690 mensen, gedeeld door de 366 dagen van het schrikkeljaar 2012, is 581 per dag, eigenlijk nog meer dan 500 dus. Maar sindsdien is dat cijfer gedaald. Waar het in 2012 om 1,5 procent van de Nederlanders boven de 15 jaar ging, is het in 2015 alweer gedaald naar 0,6 procent. Waar komt die daling vandaan?

We bellen als eerste met de politie, die ons doorverwijst naar de Fraudehelpdesk. Die zou een beter beeld hebben van het probleem. De helpdesk krijgt meldingen binnen die worden doorgegeven aan de overheid. Woordvoerder Tjerk Notten vindt 500 gevallen van identiteitsfraude per dag „aannemelijk klinken” maar hij kan zich niet voorstellen dat dat afneemt.

In 2013 kreeg de helpdesk 77 meldingen binnen, in 2014 800 meldingen en vorig jaar 1.100. Notten: „Meer mensen weten dat ze bij ons melding kunnen doen, dat kan de stijging verklaren, maar we zien ook dat fraudeurs beter kunnen frauderen.”

Ook Wilfred van Roij, oud-politierechercheur, expert op het gebied van cybercriminaliteit, heeft de indruk dat steeds vaker identiteitsfraude wordt gepleegd. De precieze cijfers weet hij niet. „Als je ziet hoeveel fraude op Facebook plaatsvindt van mensen die onder een andere naam een profiel aanmaken, zou je echt denken dat het juist toeneemt”, zegt hij. Maar waarom zegt het CBS dan dat het afneemt? „Misschien hebben ze de definitie voor identiteitsfraude aangepast.”

Als we het CBS daarnaar vragen krijgen we als antwoord dat het cijfers van de politie en de Veiligheidsmonitor krijgt. Dat onderzoeksbureau, dat in opdracht van de overheid werkt, is in mei opgeheven dus daar kunnen we helaas geen navraag doen.

We bellen daarom met Marianne Junger, hoogleraar cybersecurity aan de Universiteit Twente. Ook zij vindt die 500 gevallen van fraude per dag aannemelijker klinken dan de afname in de CBS-cijfers. „Echt goede cijfers zijn er niet. Veel bedrijven doen geen melding van identiteitsfraude en het CBS zoekt nog naar manieren om het goed te meten.”

Conclusie

Een privacyadvocaat zei op Radio 1 dat er iedere dag 500 keer identiteitsfraude wordt gepleegd in Nederland. Dat cijfer komt uit 2012 en is sindsdien gedaald. Experts denken niet dat de CBS-cijfers een goed beeld geven van de werkelijke grootte van het probleem. Wij beoordelen deze stelling als niet te checken.