Rookalarm

Bij rook ontwaakt Australisch buideldiertje uit zijn winterslaap

Foto Phil Spark / Wikimedia Commons

Een buideleikelmuisje in diepe winterslaap. Het bos staat in brand. Wordt het diertje nu levend geroosterd?

Nee, deze buideldiertjes kunnen uit hun winterslaap ontwaken als ze rook ruiken. En als het niet te koud is, zijn ze zelfs in staat naar veiligheid te klimmen. Dat schreven drie Australische ecologen maandag in het wetenschappelijke tijdschrift The Science of Nature.

Winterslaap maakt zoogdieren kwetsbaar voor roofdieren en andere gevaren, zoals brand. In Australië is een winterbrand niet ondenkbaar: tussen de herfst en lente worden delen van het bos gecontroleerd afgebrand, om de beschikbare brandstof voor bosbranden in de zomer te beperken.

De Australiërs wilden weten of kleine buideleikelmuizen (Cerceratus nanus) in winterslaap zo’n brand zouden overleven. De kleine buideleikelmuis leeft in het zuidoosten van Australië. Het zijn goede klimmers, die overwinteren in boomholtes, in vogelnesten of onder de grond.

De ecologen vingen vijf wilde diertjes (lokaas: pindakaas en havermout), brachten ze in winterslaap en stelden ze daarna bloot aan een synthethische rooklucht.

Bij een omgevingstemperatuur van vijftien graden Celsius ontwaakten de drie mannetjes volledig na een half uur tot drie kwartier. De twee vrouwtjes staken hun kop wel omhoog, maar werden niet volledig wakker. Bij tien graden werd er maar één van de vijf buideleikelmuizen wakker. Misschien waren de dieren niet gealarmeerd omdat ze enkel iets roken, opperen de onderzoekers: er waren in de proef geen rookdeeltjes en ook geen verminderde zuurstofconcentratie, zoals bij een natuurlijke brand.

De buideleikelmuizen begonnen te bewegen zodra hun lichaamstemperatuur de 13 graden gepasseerd was, maar pas bij 24 graden hebben ze genoeg kracht in hun buikspiertjes om zichzelf langs hun staart op te heffen. Bij een diepe winterslaap kan hun lichaamstemperatuur onder de 11 graden Celsius zakken.

Omdat de diertjes traag op gang komen op koude dagen vinden de onderzoekers dat het ter bescherming van buideleikelmuizen beter is op de allerkoudste dagen geen beheerbranden te stichten.