Is hij dankzij de bank 205 miljoen kwijt?

Faillissement

Een ondernemer eist van ABN Amro 205 miljoen euro omdat de bank zijn bedrijf via een faillissement in handen kreeg en nu 300 miljoen waard is.

Foto’s Istock

In juli 2010 verschijnt Bram Hage trots op de regionale BBC. ‘Britain’s biggest fridge’, wordt zijn net geopende vriesopslag in Wisbech in het oosten van Engeland genoemd. Goed voor de opslag van 77.000 pallets met frietjes, erwten, varkenspoten, noem maar op. „Veel van het bevroren voedsel dat we in de supermarkt kopen, komt hier vandaan”, vertelt de presentatrice van de BBC.

Op dat moment is Partner Logistics het succesvolste vriesopslagbedrijf van Nederland. Het heeft twaalf gigantische vriesopslaghallen, waarvan vijf in Nederland. Unilever, McDonald’s en Iglo zijn vaste klanten. Het bedrijf groeit snel. Vier nieuwe opslaglocaties zijn in ontwikkeling. Huisbank MeesPierson rekent die zomer voor dat Partner Logistics tussen de 242 en 300 miljoen euro waard is.

Maar korte tijd later stort alles in. MeesPierson is onderdeel van Fortis. Als nawee van de nationalisatie van Fortis en ABN Amro gaat zakenbank MeesPierson per juli 2010 op in ABN Amro. Enkele maanden daarna zet de val van Partner Logistics in, zo leert de dagvaarding die advocaten Tom de Waard en Marjorie Sinke van het Amsterdamse kantoor DeWaardSinke deze week indienden bij de rechtbank Amsterdam. Twee jaar later is Partner Logistics failliet.

In dat proces speelt ABN Amro volgens Bram Hage zo’n kwalijke rol dat hij zijn advocaten een claim van 205,5 miljoen euro bij de bank laat indienen.

Volgens de advocaten hebben de bank en twee aandeelhouders van Partner Logistics – Hebo Beheer en diervoederbedrijf De Heus – het vriesopslagbedrijf in een faillissement gedrukt om zo zelf alle aandelen in bezit te krijgen met als doel het goedlopende bedrijf later met een dikke winst te verkopen.

Later is nu. Partner Logistics, dat in 2012 failliet ging, staat op dit moment te koop bevestigen ingewijden; volgens DeWaardSinke voor meer dan 300 miljoen euro.

Intensive care

In de dagvaarding en onderliggende stukken in bezit van NRC blijkt dat voor Hage en Partner Logistics alles verandert nadat zijn huisbank is opgegaan in het nieuwe ABN Amro MeesPierson. Onder de vleugels van Fortis geeft MeesPierson volgens de advocaten „uitsluitend signalen af waaruit vertrouwen spreekt”. In juni verschaft MeesPierson zelfs nog 71 miljoen extra krediet. Maar onder het regime van ABN Amro slaat de stemming volledig om.

In oktober wordt Partner Logistics onder bijzonder beheer geplaatst bij ABN Amro. Het diepvriesconcern wordt opeens behandeld als een bedrijf dat op omvallen staat. De bank eist leningen op, schroeft kredietfaciliteiten terug, zorgt voor de aanstelling van een interim-bestuurder en dwingt Hage om zijn aandelen in het bedrijf, die zijn ondergebracht in zijn bv BrammBramm, op afstand te plaatsen in een Stichting Administratie Kantoor met meerdere bestuurders. Daardoor heeft hij geen directe zeggenschap meer.

Bijzonder beheer is een beruchte afdeling van banken. Het is de intensive care waar klanten met problemen worden ondergebracht. Volgens banken is het doel er hetzelfde als in het ziekenhuis: dat de patiënt na een intensieve behandeling weer gezond vertrekt. Maar veel ondernemers die bijzonder beheer hebben meegemaakt, zeggen dat banken dat doel lang niet altijd nastreven.

De afgelopen jaren was er de nodige kritiek op de speciale afdelingen, over die van de Rabobank verscheen een boek. Banken zouden na de crisis hun balansen willen ontdoen van risicovolle klanten en kredieten en daarom lang niet altijd het overleven van de klant als hoofdoverweging hebben gehad.

‘Vuilnismaaaaaan’

Na een klachtenregen deed de Autoriteit Financiële Markten onderzoek naar de praktijken binnen ‘bijzonder beheer’. De toezichthouder vond geen aanwijzingen dat banken ondernemers in het midden- en kleinbedrijf „structureel benadelen”. „Wel schiet de informatie over het bijzonder-beheertraject van banken vaak tekort, waardoor ondernemers onvoldoende weten wat hun te wachten staat.”

Hage wacht een wurggreep waaraan hij zich niet weet te ontworstelen, blijkt uit de processtukken. Hem wacht bovendien een bijzonderbeheerafdeling die met opvallend dedain te werk gaat, zo leert een e-mailwisseling van december 2010. Operationeel directeur Anton Mauritz van Partner Logistics stuurt op 27 december een mail aan de twee bijzonderbeheermedewerkers die het dossier onder hun hoede hebben. Daarin zegt Mauritz, sinds 2003 werkzaam bij Partner Logistics, dat de Kerstdagen zwaar waren vanwege de problemen. Hij zegt dat hij het eens is met ABN Amro dat oprichter Bram Hage als topman én grootaandeelhouder te veel macht heeft in het bedrijf en dat het goed is als er meer balans komt. Maar Hage uit het bedrijf werken lijkt hem geen goed idee.

„Bram naar huis sturen is voor de onderneming slecht, want onze business staat of valt met vertrouwen”, schrijft de operationeel directeur. „Klanten vinden Bram een uitstekende kerel en hij is een bedenker van logistieke oplossingen.” Daarna somt Mauritz een heel aantal zakelijke redenen op waarom Hage behouden moet blijven en waarschuwt hij dat niet zomaar al het krediet moet worden ingetrokken, want dat is ook voor de klanten met diepvriesproducten slecht. „Wat denkt u als bijvoorbeeld McDonalds geen frites meer kan verkopen in Europa?”

Bijzonder beheer van staatsbank ABN Amro staat niet open voor die argumenten. Een van de twee werknemers stuurt met zijn BlackBerry een uur later een mail terug die een bijzonder inkijkje geeft in zijn modus operandi: „Vuiuiuilnismaaaaaan, kan deze zak ook mee!”, luidt de tekst. De mail is bedoeld voor zijn collega, maar wordt per abuis naar operationeel directeur Mauritz gestuurd: ‘deze zak’ in dit verband. Met ‘ook’ wordt op Bram Hage gedoeld, volgens zijn advocaten.

Kip-ei-situatie

De situatie bij Partner Logistics verslechtert daarna snel. Hage wordt volgens DeWaardSinke gedwongen privé borg te staan en aandelen in dochterondernemingen te verpanden. ABN Amro blokkeert alle rekeningen tot Hage daarmee akkoord gaat en zet een interim-bestuurder zonder kennis van de vriesbranche neer. Volgens de advocaten komt „deze machtsovername” voort uit het motief van de bank om „rechtstreeks grip te krijgen op bedrijfsactiviteiten en assets uit het bedrijf teneinde de meest interessante activiteiten en assets beetje bij beetje naar zich toe te trekken”.

Dat het doel van ABN Amro en de twee andere aandeelhouders was om zelf de aandelen in handen te krijgen, blijkt volgens DeWaardSinke uit het feit dat geïnteresseerde kopers meermaals door ABN Amro de deur zijn gewezen.

In 2011 laat branchegenoot Americold via een letter of intent weten 100 miljoen in het bedrijf te willen steken voor 49 procent van de aandelen. Voor bijzonder beheer is dat geen optie omdat het bedrijf volgens hen eerst geherstructureerd moet worden.

En terwijl Partner Logistics al in surseance verkeert, komt begin juni een door Hage ingeschakeld adviesbureau aanzetten met investeringsmaatschappijen Little John en Westport. Die zeggen dat ze in totaal bijna 200 miljoen willen neerleggen voor alle aandelen, maar willen eerst met ABN Amro in gesprek over of de bank wil aanblijven als financier. Volgens de advocaten weigert ABN Amro dat en wil het pas met de Amerikanen praten als de overname rond is. „Een kip-ei-situatie.”

Kort daarna, op 21 juni, wordt alsnog het faillissement uitgesproken. ABN Amro wordt van schuldeiser aandeelhouder door een conversie van de lening.

Het belangrijkste onderliggende twistpunt dat uit de dagvaarding naar voren komt is de financiële staat van Partner Logistics en de vraag of het onderbrengen bij bijzonder beheer gerechtvaardigd is. Eenmaal bij bijzonder beheer worden financiële ratio’s op een kritischere manier bekeken en vinden er eerder boekhoudkundige afwaarderingen plaats dan bij reguliere klanten.

Langlopende contracten

Volgens Hage en zijn advocaten is de financiële staat van Partner Logistics prima tot bijzonder beheer ingrijpt. Er zijn weliswaar veel schulden, maar dat hoort bij zo’n snelgroeiende onderneming en er staan bovendien langlopende contracten met bijvoorbeeld Unilever tegenover. Dat geld blijft binnenkomen is dus gegarandeerd. MeesPierson, al sinds 2000 de huisbankier, kende het bedrijf goed en zou immers niet zomaar vier maanden daarvoor nog tientallen miljoenen aan leningen hebben verschaft.

Uit de dagvaarding blijkt dat Allen & Overy, advocaat van ABN Amro, daar compleet anders tegenaan kijkt. Vorig jaar stuurde het advocatenkantoor een verweer waarin het benadrukt dat Partner Logistics meer dan 400 miljoen euro aan schulden had uitstaan, de activa een fractie daarvan waard waren en het bedrijfsresultaat in 2011 maar 15 miljoen bedroeg. „Voldoende aanleiding om het dossier onder te brengen bij bijzonder beheer.”

Ook stelt Allen & Overy dat ABN Amro „aanzienlijke verliezen” heeft geleden op het faillissement en dat de bank de suggestie dat het op een faillissement zou hebben aangestuurd om zo Partner Logistics in handen te krijgen „verre van zich” werpt.

Miljoenenclaim

DeWaardSinke claimt nu namens Hage en zijn vrouw de schade die zij hebben geleden: 205,4 miljoen euro bij ABN Amro, 7,4 miljoen bij diervoederbedrijf De Heus en 10 miljoen bij investeerder Hebo.

Advocaat Marjorie Sinke stelt desgevraagd dat zij en partner Tom de Waard „een langdurig proces” verwachten. Eerst bij de rechtbank Amsterdam en daarna mogelijk in hoger beroep. „Banken, met name afdelingen bijzonder beheer ontbreekt het aan ieder vermogen tot zelfreflectie.”

Het advocatenkantoor is ook betrokken bij de miljoenenclaim die reisbureau Oad indiende tegen de Rabobank nadat ingrepen van bijzonder beheer tot een faillissement leidden. Die claim werd door de rechtbank afgewezen en ligt nu ter beoordeling bij het gerechtshof Arnhem.

Bram Hage laat weten voor de rechter zijn verhaal te willen doen. Partner Logistics is hij kwijt, maar hij begon in 2012 weer een vriesopslagbedrijf, nu met grotendeels geautomatiseerde opslag. Het heeft vier vestigingen, won vorig jaar de Business Success Award in de koelopslagbranche en heet toepasselijk New Cold.