Inname van Jarablus is dreun voor IS en de Koerden

Operatie ‘Eufraat-Schild’

Ankara vreest offensief om Koerdische regio’s te verbinden.

Een kind kijkt toe bij de opmars van Turkse tanks naar Jarablus in Syrië. Foto Bulent Kilic/AFP
Athene

Het Turkse leger is woensdag een groot offensief begonnen tegen Islamitische Staat (IS). Daarbij zijn voor het eerst sinds het begin van de oorlog in Syrië Turkse tanks de grens over getrokken. Een dag was genoeg voor de inname van het stadje Jarablus, dat drie jaar in handen van IS was.

Gesteund vanuit de lucht maken Turkse speciale eenheden, tanks en luchtsteun de weg vrij voor Syrische rebellen om gebieden in te nemen. Dat gaat voorspoedig. Woensdagmiddag trok het Vrije Syrische LegerJarablus binnen. Twitter werd overspoeld met selfies van triomfantelijke Syrische oppositiestrijders.

Het grensgebied tussen Jarablus en de stad Azaz is door IS intensief gebruikt om mensen en spullen te smokkelen. Dat is de afgelopen tijd al een stuk moeilijker geworden, maar de Turken slaagden er vooralsnog niet in de grens te sluiten. Operatie ‘Eufraat-Schild’ moet dat veranderen.

De terreurorganisatie wordt verantwoordelijk gehouden voor een reeks zelfmoordaanslagen waarbij honderden burgers zijn omgekomen. De laatste in de reeks was een aanslag op een bruiloftsfeest in Gaziantep afgelopen zaterdag. Daarbij kwamen 54 mensen om, van wie veel kinderen.

Zowel de Verenigde Staten als de Europese Unie spraken woensdag steun uit voor het door de Turken geleide offensief. Turkije maakt deel uit van de internationale coalitie tegen IS. Amerikaanse gevechtsvliegtuigen nemen deel aan de operatie.

Behalve een dreun voor IS, is het offensief om Jarablus in te nemen een forse tik op de vingers voor de Koerdische YPG-milities in Syrië. Turkije ziet tandenknarsend toe hoe Koerden die banden hebben met de Turks-Koerdische separatistische beweging PKK in het noorden van Syrië een autonome regio hebben veroverd.

Voorwaarde van de Turkse regering is steeds geweest dat de Koerden niet oprukken ten westen van de rivier de Eufraat. Aangemoedigd door de Amerikanen, die de Koerden als grondtroepen in Syrië gebruiken, is dat de afgelopen weken wel gebeurd. De YPG had het voortouw in de verovering van de stad Manbij op IS. Manbij ligt ten westen van de Eufraat. Dat was over de rode lijn van de Turken, die een verder Koerdisch offensief vrezen om twee Koerdische regio’s met elkaar te verbinden.

President Erdogan maakte er woensdagavond na een ontmoeting met de Amerikaanse vice-president Joe Biden in Ankara geen geheim van dat ‘Eufraat-Schild’ tegen zowel de YPG als IS gericht is. „Of het nu op Daesh (IS) gaat of de YPG, het zijn terroristische organisaties”, zei Erdogan. ,,Dat een terroristische organisatie de andere bevecht maakt hem nog niet onschuldig”.

Territoriale opdeling van Syrië

Biden liet woensdag blijken dat de Turkse boodschap is verstaan. Hij riep de Syrische Koerden op zich aan hun toezegging te houden zich ten oosten van de Eufraat terug te trekken en dreigde dat ze anders alle Amerikaanse steun verliezen. Ook sprak hij zich nadrukkelijk uit tegen een territoriale opdeling van Syrië en daarmee tegen een aparte Koerdisch-Syrische staat aan de Turkse grens.

Het is niet duidelijk wat de verdere Turkse militaire plannen in Syrië zijn. Volgens een hoge Turkse betrokkene zal Turkije met de operatie doorgaan tot IS geen bedreiging meer vormt voor de Turkse nationale veiligheid. Volgens onbevestigde geruchten wil het Turkse leger doorstoten richting A’zaz en Al Bab, grensgebied dat nog in handen is van IS.

Turkije lobbiet al jaren voor het instellen van een no fly of beveiligde bufferzone aan de Syrische kant van de Turkse grens. Tot nu toe was daar geen internationale steun voor. Mogelijk betekent het Turkse militaire ingrijpen dat Turkije nu probeert zo’n bufferzone, waar ook vluchtelingenkampen in zijn, te realiseren.

Vanuit de Syrische hoofdstad Damascus is vooralsnog kwaad, maar niet actief gereageerd op de Turkse tanks op Syrisch grondgebied. Dat duidt erop dat de operatie met het regime van Assad is afgestemd.