Griekse advocaat: ‘Politici willen zo snel mogelijk van Turkse coupverdachten af’

Interview

In de nacht van de couppoging landden acht Turkse militairen per helikopter in Griekenland. Een hoofdpijndossier voor premier Tsipras, die ze graag zou uitleveren. Advocaat Stavroula Tomara probeert dat tegen te houden.

Stavroula Tomara lacht geheimzinnig en maakt met haar handen een beweging als een slang. „Ik kan je niet alles vertellen over wat ik probeer om ze te helpen”, zegt ze. De Griekse advocate vertegenwoordigt de acht Turkse militairen – zes helikopterpiloten en twee technici – die in de nacht van de couppoging in Turkije per helikopter naar Griekenland zijn gevlucht. Dat vergt behalve creatieve juridische bijstand ook diplomatieke inspanningen en politiek lobbywerk.

Met de Black Hawk landde op 16 juli ook een fors diplomatiek probleem voor de Griekse regering. Turkije verdenkt de militairen van betrokkenheid bij de staatsgreep en wil uitlevering. Een formeel verzoek is ingediend. Maar de mannen vragen politiek asiel en zeggen in Turkije voor hun leven te vrezen. Ze ontkennen iedere betrokkenheid bij de coup.

Tomara probeert allereerst zoveel mogelijk te vertragen, door ‘heel liefdevol alle wetten tot op de letter te volgen’, vertelt ze op een terras in het centrum van Athene.

„Ik moet tijd winnen, want politici van alle partijen hier willen het liefst zo snel mogelijk van ze af.”

De helikopter is direct aan Turkije teruggegeven. Premier Tsipras van Griekenland zou president Erdogan nog dezelfde avond hebben gebeld om hem ervan te verzekeren dat de procedures zo snel mogelijk gaan.

Inmiddels voelt Tomara voelt zich als een familielid van de acht mannen, die in een politiecel bij Athene worden vastgehouden. Ze brengt ze boeken en kleding en skypet met hun vrouwen, die in Turkije zijn ondergedoken.

Bebloed hoofd

De acht mannen, alle officieren van onder de veertig, zijn tot twee maanden cel veroordeeld omdat ze illegaal de grens zijn overgestoken en het Griekse luchtruim hebben geschonden. Ze zeggen in de bewuste nacht te zijn gevlucht, toen ze zagen hoe er door politie op militairen werd geschoten. Een negende bemanningslid koos ervoor in Turkije te blijven. Beelden van hem, met bebloed hoofd, zijn op tv uitgezonden, zegt Tomara.

De zaak wordt in zowel Turkije als Griekenland met argusogen gevolgd. Tomara wordt herkend van tv en aangesproken in winkels en op straat. „‘Doe iets om ze te redden’, zeggen mensen tegen me. Een taxi-chauffeur zei: ‘Laat ze niet teruggaan naar dat islamo-fascistische land’.” Behalve politici wil niemand in Griekenland ze terugsturen, beweert de advocate.

Relatietest

De relatie tussen Griekenland en het veel grotere buurland Turkije is traditioneel gespannen. Veel Grieken zien Turkije als grootste bedreiging van hun land. Turkse gevechtsvliegtuigen schenden geregeld het Griekse luchtruim. De vluchtelingencrisis maakt Griekenland bovendien afhankelijk van Turkije. Tomara noemt het daarom „uniek” dat Grieken haar vragen ‘Turkse militairen te redden’.

Turkije behandelt de uitleveringen als een relatietest: ben je vriend of vijand? Griekenland is niet bepaald het enige land dat daarmee worstelt. Woensdag probeerde de Amerikaanse vice-premier Joe Biden, te gast in Ankara, de Turkse regering gerust te stellen. Tijdens een persconferentie benadrukte hij uitgebreid hoe serieus Amerika studeert op het uitleveringsverzoek van Fethullah Gülen, de prediker die volgens de Turkse regering achter de staatsgreep zit.

Vluchtelingendeal

De huidige Griekse regering heeft juist in de relatie met Turkije geïnvesteerd met veel rechtstreeks contact. In september bezoekt de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Athene. En komende week gaat minister van Migratie Mouzalas naar Turkije. De regering maakt zich grote zorgen dat het vluchtelingenakkoord tussen de EU en Turkije dit najaar sneuvelt. Griekenland zou als eerste de gevolgen voelen als het aantal vluchtelingen dat naar de eilanden komt weer fors stijgt.

Geen beter relatiegeschenk dan de uitlevering van de acht, maar niet als het aan Tomara ligt. Sinds de couppoging zijn er internationaal grote twijfels of betrokkenen wel een eerlijk proces krijgen. Dat maakt uitleveren moeilijker.

Grieks paspoort

Tomara heeft in Turkije gestudeerd en adverteert op Facebook dat ze Turks spreekt. Het afgelopen jaar leidde dat tot een golf aan Turkse contactverzoeken. Zo’n vijfentwintig Turken met Griekse wortels meldden zich met de vraag of ze aanspraak kunnen maken op een Grieks paspoort. Ze maken zich zorgen over de toenemende onveiligheid in het land en het autoritaire bestuur, en zoeken mogelijkheden om weg te kunnen.

„Helaas kan ik ze niet helpen. Het Verdrag van Lausanne is nog van kracht.” Daarin werd in 1923 de bevolkingsuitwisseling tussen Turkije en Griekenland bezegeld. Grieken in Turkije en Turken in Griekenland verloren in dat proces het staatsburgerschap van het land waar ze moesten vertrekken.

Voor de acht militairen heeft ze nog hoop. Deze week zijn de eerste asielverhoren begonnen. Als ze politiek asiel krijgen, mogen ze niet worden teruggestuurd. Alles hangt af van de rechte rug van de rechters, zegt Tomara.

„Hopelijk zijn ze niet corrupt en buigen ze niet voor de politieke druk om snel uit te leveren.”