Waarom beeft de aarde in Zuid-Italië?

Al 120 miljoen jaar beweegt de Afrikaanse Plaat in de richting van de Euraziatische Plaat, in een draaiende beweging tegen de klok in.

Het is geen ‘gewone’ aardbeving die woensdag in de vroege ochtend het Italiaanse Accumoli en zijn omgeving, trof. Vaak wordt gedacht dat bevingen in Italië een gevolg zijn van de botsing tussen twee aardplaten, de Afrikaanse Plaat en de Euraziatische Plaat. En dat daarbij gesteente verschuift doordat het wordt samengedrukt. Maar volgens geoloog Paul Meijer van de Universiteit Utrecht is er in dit geval sprake geweest van een zogeheten afschuiving. Daarbij wordt gesteente juist uitgerekt, waarna het op een gegeven moment breekt.

italie

Eerdere aardbevingen bij L’Aquila (2009) en Assisi (1997) waren ook het gevolg van afschuivingen, zegt Meijer, die al jaren onderzoek doet naar de tektoniek van het mediterrane gebied. Waardoor het gebergte wordt uitgerekt, is niet bekend. Een veelgehoorde verklaring is dat de Apennijnen aan het inzakken zijn.

De tektoniek van het mediterrane gebied is erg complex, vertelt Meijer. Al 120 miljoen jaar beweegt de Afrikaanse Plaat in de richting van de Euraziatische Plaat, in een draaiende beweging tegen de klok in. De Afrikaanse Plaat heeft een uitstekende punt, die tussen Italië en Kroatië ligt en de vorm van een paddestoel heeft. Deze punt boort zich al miljoenen jaren in de Euraziatische Plaat. Zo zijn de Alpen ontstaan – de botsing heeft het continent op het grensvlak ingedrukt en opgestuwd.

risico

De Apennijnen zijn op een heel andere manier ontstaan. Het Italiaanse schiereiland draaide onafhankelijk, rond een punt ergens in de westelijke Po-vlakte. Het bewoog daarbij over de westrand van de paddestoel en schraapte sediment van de Afrikaanse plaat af. Dat sediment werd opgestapeld, tot een bergketen. De draaiing van het schiereiland zorgde voor horizontale druk op de Apennijnen, waardoor deze bergketen groeien kon, tegen de zwaartekracht in. Maar Italië roteert amper nog. De horizontale druk op de Apennijnen is afgenomen. Het idee is dat de zwaartekracht op een gegeven moment de overhand heeft gekregen.