President Zuma opent opnieuw aanval op minister van Financiën

Zuid-Afrika

President Zuma verkeert in zwaar weer. Hij opent opnieuw de aanval op zijn minister van Financiën. Beleggers verkopen hun randen.

Foto Reuters

Amper drie weken na de dramatische verliezen van regeringspartij ANC bij de gemeenteraadsverkiezingen in Zuid-Afrika is dinsdagavond met grof geschut de strijd begonnen rond de macht over het financieel beheer in het land. Het nieuws dat de gerespecteerde minister van Financiën Pravin Gordhan zich later deze week moet melden bij een speciale onderzoekseenheid van de politie en mogelijk gearresteerd wordt, heeft wereldwijd alarmbellen doen rinkelen. Beleggers verkochten massaal hun randen en zorgden voor een nieuwe val van de nationale munt uit angst voor een machtsgreep van de getrouwen van president Jacob Zuma op het ministerie van Financiën.

Het nieuws kwam van de website Daily Maverick, die lucht had gekregen van de dagvaarding. Minister Gordhan en drie anderen worden ervan beschuldigd in 2007 een eenheid binnen de belastingdienst te hebben opgericht om Jacob Zuma en andere ANC’ers te bespioneren. Gordhan vreesde eerder dit jaar al arrestatie wegens die onbewezen beschuldigingen, en riep zelfs de hulp van het publiek in om hem „en de integriteit van de schatkist” te beschermen.

De machtsstrijd binnen het ANC concentreert zich nu op de kassa van het land: het ministerie van Financiën dat toezicht houdt op overheidsopdrachten en -betalingen. Die strijd werd zichtbaar in december toen president Zuma plotseling zijn toenmalige minister van Financiën Nhlanhla Nene ontsloeg en inruilde voor een onervaren Kamerlid. Nene zou te vaak hebben dwarsgelegen bij onverantwoorde uitgaven en de zakenbelangen hebben verstoord van Zuma en zijn vertrouwelingen.

Na Nene’s ontslag stortte de aandelenbeurs van Johannesburg in en ging de rand onderuit. Zuma was gedwongen een oudgediende terug te roepen naar het ministerie van Financien: Pravin Gordhan. Hij was al minister van Financiën tussen 2009 en 2014. Gordhan leidt sindsdien de groep van ANC’ers die genoeg heeft van Zuma’s wanbestuur en van hem af wil.

Foto Wikimedia / Richter Frank-Jurgen

Pravin Gordhan. Foto Wikimedia / Richter Frank-Jurgen

Het nieuws over de mogelijke vervolging van Gordhan komt daags na de benoemingen van oppositieburgemeesters in de drie grote steden Tshwane (Pretoria), Nelson Mandela Bay (Port Elizabeth) en Johannesburg. Het ANC leed bij de gemeenteraadsverkiezingen van 3 augustus zijn grootste verlies sinds de partij aan de macht kwam in 1994. Commentatoren wijten dat verlies aan Zuma en de honderden corruptieschandalen. Maar het partijbestuur zei vorige week „collectief verantwoordelijkheid” te nemen en beweert dat de positie van Zuma niet ter discussie staat. Maar in de afgelopen dagen gaan geluiden op over het voortijdig bijeenroepen van een speciale partijconferentie om Zuma voor het einde van zijn termijn in 2019 af te voeren. Secretaris-generaal Gewede Mantasha zei gisteren dat dit „geen slecht idee was”. Volgens de Daily Maverick gedragen Zuma en zijn aanhang zich nu als gewonde beesten.

„Gordhans ontslag met het excuus dat hij geen minister kan blijven omdat hij wordt vervolgd, is een manier om beslag te leggen op de schatkist.”