In Okinawa voelen ze zich een kolonie van Japan

De correspondent

Okinawa heeft het gevoel te worden bezet. Niet alleen door Amerikaanse militairen, maar ook door de bestuurders uit Tokio.

Demonstranten raakten vorige maand slaags met de politie bij een basis van de VS op Okinawa. Foto AFP

logo_DuitsKjeld

Het was unheimlich. Vorige maand bezocht ik het tentenkamp voor de ingang van een Amerikaanse legerbasis in Okinawa, in het zuiden van Japan. Demonstranten protesteren daar al jaren tegen de bouw van een nieuwe Amerikaanse marinebasis. Maar liefst 20 procent van Okinawa wordt gebruikt door het Amerikaanse leger, en zeventig jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog zijn de inwoners het beu.

Ik ging naar Okinawa omdat onvrede over de Amerikaanse militaire aanwezigheid weer heftig was opgelaaid na de moord op een 20-jarig vrouw. De verdachte was een voormalige Amerikaanse marinier die op een van de bases had gewerkt.

Zodra ik met enkele betogers begon te praten, dook achter het hek van de basis een geüniformeerde Japanse man op met een videocamera. Door het hek heen begon hij ons gesprek op te nemen. Hij gaf me een onbehaaglijk gevoel. Ongetwijfeld precies wat hij beoogde.

Een van de demonstranten begon te lachen. „Dat is een keibi”, zei hij. Keibi zijn agenten van het Veiligheid-bureau van de Japanse nationale politie, dat belast is met de openbare veiligheid. „Ze zullen nu een onderzoek naar u instellen”, voegde hij er onheilspellend aan toe.

Het illustreert de situatie op Okinawa. Veel inwoners hebben het gevoel dat hun eiland bezet wordt, door Amerikanen én Japanners.

Geharde oproerpolitie

„Ze sturen de meest geharde oproerpolitie uit Tokio op ons af,” zei de demonstrant. „Soms zijn ze met honderden.” Het gaat er vaak hardhandig aan toe. Vele demonstranten zijn door de jaren heen gewond geraakt.

„Okinawa wordt door Japan behandeld als een kolonie”, vertelde een 60-jarige man, geboren en getogen op het eiland. Ik ontmoette hem na een massale demonstratie tegen de nieuwe basis, waar volgens organisatoren 65.000 mensen aan deelnamen. Hij had een bord in zijn handen met ‘Get Out!’ Zijn tekst gold voor zowel de Amerikanen als premier Abe, vertelde hij. „Okinawa moet weer onafhankelijk worden.”

Ooit was Okinawa inderdaad een onafhankelijk koninkrijk, Riukiu, met een eigen cultuur en taal. In de zeventiende eeuw werd Riukiu echter verslagen door Japanse samoerai. De koning van Riukiu werd een machteloze vazal. Aan het eind van de negentiende eeuw annexeerde Japan Okinawa.

Door de eeuwen heen is er een mythe gecreëerd van een vredelievend Riukiu, waar wapens zouden zijn verbannen, onder de voet van een Japanse overheerser. De vreselijke Slag om Okinawa die hier van april tot en met juni 1945 werd uitgevochten is een belangrijke rol in die mythe gaan spelen. Een derde van de bevolking kwam erbij om.

Gedwongen tot zelfmoord

Hoewel Amerikaanse bombardementen daar ongetwijfeld grote verantwoordelijkheid voor dragen, zien de bewoners het Japanse leger als de grote schuldige. Inwoners werden gedwongen zich tussen de twee legers te plaatsen, en velen werd bevolen zelfmoord te plegen.

De centrale overheid in Tokio versterkt dit gevoel van kolonisatie door consequent de klachten en wensen van de inwoners te negeren, en enkel aandacht aan hen te besteden als het de overheid zelf voordeel oplevert.

Deze maand nog werd na een lange reeks rechtszaken tussen de centrale overheid en Okinawa de bouw van de nieuwe basis eindelijk stilgelegd en begonnen er gesprekken.

Maar dit bleek alleen een tactische zet van premier Abe om de belangrijke Hogerhuisverkiezingen te winnen die op 10 juli plaatsvonden. Meteen na de verkiezingen werd de bouw van de basis weer voortgezet.

Zo’n twintig jaar geleden deed ik ook verslag in Okinawa. Toen was er een massale demonstratie omdat drie Amerikaanse soldaten een twaalfjarig meisje hadden ontvoerd en verkracht.

Deze keer leken de mensen bozer, minder bereid om nog te willen praten. Velen hebben geen enkel vertrouwen meer in Tokio.