Vredesakkoord Colombiaanse regering en FARC na 52 jaar

Strijd De regering van Colombia en rebellenbeweging FARC hebben een akkoord. Nu begint een lange strijd om het goed uit te voeren.

Humberto de La Calle (rechts), hoofdonderhandelaar namens de Colombiaanse regering schudt de hand van de hoofdonderhandelaar van de FARC, Ivan Marquez, nadat beide partijen het akkoord tekenden in de Cubaanse hoofdstad Havana. Foto Desmond Boylan/AP

De Colombiaanse regering en de rebellenbeweging FARC presenteerden gisteravond een vredesakkoord. De strijd om de implementatie gaat nu van start.

De hoofdonderhandelaar namens de FARC, Ivan Marquez, zei na de presentatie:

“We hebben de mooiste strijd van alle gewonnen, vrede in Colombia.”

Meteen nadat zijn toespraak eindigde, zong een emotionele menigte die op het centrale plein in de hoofdstad Bogotá de presentatie via grote schermen had gevolgd, het volkslied. “Leve Colombia! Ja tegen vrede!”, werd er gescandeerd.

President Manuel Santos verwelkomde het akkoord en werd meteen gefeliciteerd door de Amerikaanse president Obama.

“Dit is een belangrijke gebeurtenis in wat een lang proces zal zijn om een blijvende vrede te bewerkstelligen in Colombia voor de veiligheid en het welzijn van de bevolking”

Het akkoord is historisch. Eerdere pogingen tot vrede liepen steevast stuk op onwil, wantrouwen of het schenden van gemaakte afspraken. En ook dit proces duurde veel langer dan verwacht. In de loop der jaren sloten de partijen wel belangrijke deelakkoorden, op het gebied van landhervorming, de deelname aan de politiek van ontwapende rebellen, de strijd tegen drugshandel, het berechten van daders en de omgang met slachtoffers. In juni kondigden ze een gezamenlijk staakt-het-vuren aan. Maar gemarkeerde data waarop een definitief akkoord zou worden gepresenteerd, werden verschillende malen geschonden.

Eerst nog een referendum

Dat definitieve akkoord ligt er nu wel, maar echt vrede is het nog niet. Nu de onderhandelaars eruit zijn, wacht Colombia een spannende tijd. Eerst moet het akkoord door beide partijen officieel worden ondertekend. Dat gebeurt naar verwachting op 23 september, tijdens het laatste officiële congres van de FARC (Revolutionaire Strijdkrachten van Colombia). Daar kunnen interne tegenstanders binnen de FARC hun bezwaren kenbaar maken. Bij groen licht zal de beweging zich ontbinden als rebellengroep en verder gaan als politieke partij.

Vervolgens schrijft de Colombiaanse president Juan Manuel Santos een referendum uit, waarschijnlijk in oktober. Het Colombiaanse volk krijgt dan de gelegenheid zich uit te spreken over het vredesakkoord. Vooral dat onderdeel wordt spannend. Peilingen geven een wisselend beeld over het draagvlak dat in Colombia bestaat voor deze vrede. Volgens sommige metingen zal ruim 60 procent van de Colombianen zich uitspreken voor het akkoord. Maar andere peilingen tonen een nek-aan-nek race.

Bij een ja verandert het vredesakkoord in een wet. Vanaf dat moment zal de FARC zijn 7.000 nog actieve strijders demobiliseren. Zij worden onder toezicht van de Verenigde Naties opgevangen in 23 speciaal daartoe aangewezen beschermde zones en acht kampen verspreid over het land. De strijders krijgen 180 dagen de tijd te ontwapenen.

Er heerst scepsis over vrede

Veel Colombianen zijn sceptisch over vrede met de FARC, omdat zij de rebellenbeweging zien als een terroristische organisatie. Behalve dat guerrillero’s veel burgerslachtoffers maakten, lokale gemeenschappen onderdrukten en burgers ontvoerden, mengde de FARC zich ook in drugshandel en hieven zij belasting op drugssmokkel langs de door de FARC gecontroleerde routes.

Daarom bestaat er grote onvrede over het justitiële systeem dat de partijen nu overeen zijn gekomen. Daarin zullen veel daders, zowel militairen als guerrillero’s, enkel een maatschappelijke straf krijgen, in ruil voor een schuldbekentenis.

De strijd om vrede is daarmee nog niet ten einde. De voor- en tegenstanders van vrede worden vertegenwoordigd door de Colombiaanse president Santos en zijn voormalige mentor, ex-president Álvaro Uribe. De laatste is fel tegenstander van vrede met de FARC. Uribe spreekt zich al jaren uit tegen de onderhandelingen en zal die tegencampagne in volle kracht voortzetten. Als Colombia nee zegt tegen het vredesakkoord, zal Santos geen nieuw akkoord onderhandelen, heeft hij gezegd. Voor Colombia staat nu alles op het spel.