Wel of geen veldbedden op Schiphol? De rechter beslist

Cao-conflict

FNV mag tot 5 september niet staken op Schiphol. In hoger beroep probeerde de bond dinsdag van dat verbod af te komen.

Zo’n 250 Schiphol-werknemers deden in juni mee aan een protestmars die was georganiseerd door vakbond FNV. foto Cor Salverius / Dijkstra BV / ANP

Slechts negen dagen profiteren vakbond FNV of luchtvaartmaatschappij KLM van de uitspraak die het gerechtshof Amsterdam vrijdagochtend zal doen over hun conflict.

Als een eerder vonnis standhoudt is KLM de gelukkige. Dan mag de FNV tot en met zondag 4 september geen staking uitroepen onder het grondpersoneel van KLM op Schiphol. Als het eerdere vonnis wordt vernietigd, profiteert de FNV. Dan mag de vakbond in de laatste vakantieweek nog een staking uitroepen om KLM onder druk te zetten voor de nieuwe cao.

Bekijk hier de visie van KLM: Het KLM cao-voorstel, de feiten op een rij
En hier die van FNV: FNV-acties komen dichterbij

Dinsdag kwamen beide partijen aan het woord in het hoger beroep dat de FNV met spoed had aangevraagd tegen een uitspraak van de voorzieningenrechter in Haarlem. Die bepaalde op 10 augustus in een door KLM aangespannen kort geding dat het grondpersoneel tijdelijk niet mag staken vanwege de „explosieve combinatie van de tot en met 4 september te verwachten grote vakantiedrukte en de huidige terreurdreiging.”

Deskundigen op het gebied van arbeidsrecht toonden zich verbaasd over deze beperking van het stakingsrecht. Dat recht, een sociaal grondrecht, kan alleen worden beperkt als dat „maatschappelijk gezien dringend noodzakelijk” is, blijkt uit het Europees Sociaal Handvest. Juristen betwijfelden of drukte en gevoelens van onveiligheid voldoen aan die omschrijving.

Verwacht werd dus dat het hoger beroep van dinsdag een juridische knokpartij zou worden over het stakingsrecht. Het liep anders.

Menigtes zijn licht ontvlambaar

Veldbedden of geen veldbedden. Daarmee laat de ruzie tussen KLM en FNV zich samenvatten.

Ofwel: hoe groot zijn de gevolgen van een korte staking van enkele tientallen werknemers op het platform van Schiphol? Hoeveel schade levert dat op voor KLM en Schiphol, en hoeveel ellende en risico voor passagiers? Heel veel, zeiden de advocaten van KLM en Schiphol. Valt reuze mee, zei de advocaat van de FNV.

KLM en Schiphol, dat zich in het conflict bij KLM heeft gevoegd, trokken tal van statistieken en schattingen uit de kast. Anderhalf uur staken kost het bedrijf 5,3 miljoen euro en raakt 12.000 passagiers. Ook al beperkt de actiebereidheid zich tot circa 80 werknemers van de sleepdienst (die vliegtuigen op het platform verplaatsen) en de belading (die bagage op het platform laden en lossen), het hele proces wordt door een uitvallende schakel stilgelegd. Veel vluchten vallen uit.

Daarnaast is er het leed voor gestrande passagiers, die in hotels of op veldbedden achter de douane moeten overnachten. Menigtes zijn licht ontvlambaar, aldus KLM. Passagiers kunnen angstig of agressief worden, incidenten kunnen uit de hand lopen. De Damschreeuwer kwam voorbij. „De gevolgen kunnen zeer destructief zijn.”

Allemaal bangmakerij, vond de FNV. De acties zijn bescheiden en worden vooraf aangekondigd, zodat KLM en Schiphol maatregelen kunnen nemen. Bij eerdere uitval van vluchten door noodweer of vulkaanas ging het ook goed. Gestrande passagiers kunnen van achter de douane worden terug geleid naar de vertrekhal. Veiligheid staat nooit op het spel. En ja, een actie moet voelbaar zijn, anders heeft het geen zin.

Einde van de zomerpiek nabij

Zo werden terreurdreiging en vakantiedrukte, de aanvankelijke argumenten voor het stakingsverbod, in het hoger beroep vervangen door schade en overlast. De nieuwe argumenten gaan langer mee dan de oude: de veiligheidsmaatregelen rond Schiphol zijn inmiddels teruggeschroefd, de zomerpiek is na 4 september voorbij.

De rechter moet nu beoordelen of KLM en Schiphol overtuigend hebben aangetoond dat beperking van het stakingsrecht ‘maatschappelijk gezien dringend noodzakelijk’ is. Bepalend daarbij zijn waarschijnlijk twee recente uitspraken van de Hoge Raad, waarin staat dat ‘schade aan de belangen van de werkgever of derden’ moet worden meegewogen bij die beoordeling.

Hoe groter de schade in de ogen van de rechter, hoe groter de kans dat het stakingsverbod voor de KLM-werknemers nog negen dagen van kracht blijft.