Sarkozy gaat alles anders doen

Presidentsverkiezingen

Ruim 70 procent van de Fransen wijst zijn kandidatuur af. Maar Sarkozy is een geslepen strateeg.

Nicolas Sarkozy, die zich opnieuw kandidaat stelt voor het presidentschap, tijdens een debat in juli. François Nascimbeni/AFP

‘Ik heb geen keus”, zei Nicolas Sarkozy toen hij in september 2014 aankondigde terug te keren in de politiek. Twee jaar nadat de Fransen hem met de verkiezing van François Hollande afhielden van een nieuwe presidentstermijn had het land hem nodig, vond hij zelf. Dat het hem toen niet louter te doen was om het voorzitterschap van zijn partij, was geen geheim. Hij wilde revanche en terug naar het Élysée.

Nu is het definitief: de 61-jarige oud-president stelt zich opnieuw kandidaat voor de presidentsverkiezingen van 2017. Maandag lekte een aantal pagina’s uit van een boek dat later deze week in een oplage van 100.000 exemplaren in de winkels komt. „Ik heb besloten kandidaat te zijn bij de presidentsverkiezingen in 2017. Ik voelde dat ik de kracht heb om deze strijd op een veelbewogen moment van onze geschiedenis te voeren”, schrijft hij in Tout pour la France en op Facebook.

Sarkozy kon niet langer wachten, hij moest deze week de knoop doorhakken. Om als partijvoorzitter in november aan de voorverkiezingen van rechts en centrum-rechts te mogen deelnemen, moest hij uiterlijk 25 augustus terugtreden. Hij heeft, vinden zijn liefst dertien concurrenten, al genoeg profijt gehad van zijn partijleiderschap. Hij herdoopte de door ruzie en schandaal verscheurde UMP in Les Républicains en plaatste zijn trouwste vazallen op strategische plaatsen. Vorige maand al huurde hij kantoorruimte om de hoek bij de Eiffeltoren en vanaf donderdag staan campagnebijeenkomsten in het land ingepland.

De strategie waarmee hij hoopt te winnen lijkt veel op de harde lijn waarmee hij in 2012 de verkiezingen in ging in de hoop kiezers van het opkomende Front National van Marine Le Pen los te weken. De sleutelbegrippen zijn ‘autoriteit’ en ‘identiteit’. „De angst”, schrijft de linkse krant Libération dinsdag, is door Sarkozy „tot programma” verheven. Na de terroristische aanslagen en op een moment dat volgens Sarkozy „minderheden hun chantage tegen de zittende machten winnen” is „het verdedigen van onze manier van leven” de belangrijkste „strijd” die hij wil voeren.

Hij wil „het aantal buitenlanders drastisch terugbrengen” en integratie formeel inruilen voor „assimilatie”. Het hoofddoekverbod dat nu alleen op scholen geldt, moet ook op universiteiten en in bedrijven gaan gelden. Wie in Frankrijk geboren wordt krijgt niet meer automatisch de Franse nationaliteit. Ook voor Europa heeft hij grote veranderingen in petto: als hij president wordt, dan zal Frankrijk proberen het vrije verkeer van personen in de Schengenzone nog alleen te laten gelden voor EU-burgers.

Die koers staat haaks op de ideeën van zijn belangrijkste rivaal bij de voorverkiezingen, oud-premier Alain Juppé. Die verdedigt, volgens Sarkozy, de „gelukkige identiteit”: multiculturalisme en ‘wegkijken’.

Sarkozy denkt in het huidige klimaat profijt te hebben van zijn hardere imago. Terwijl Juppé direct na de aanslagen vorige maand in Nice en in Normandië ver weg in overzeese departementen verbleef, liet Sarkozy zich overal interviewen over de tekortkomingen in de strijd tegen terreur van president Hollande. „In twintig maanden zijn 237 Fransen vermoord. Dat zijn ze omdat de barbaren die ons aanvallen denken dat we zwak zijn”, zei hij in een interview vanuit de tuin van het zuidelijke zomerhuis van zijn vrouw Carla Bruni tegen het blad Valeurs Actuelles.

Maar of de Fransen hem een nieuwe kans gunnen is onzeker. Het enthousiasme dat zijn eerste kandidatuur in 2007 teweegbracht, is tot nu toe uitgebleven. De president die voor een breuk met het verleden zou zorgen, bleek ondanks zijn tomeloze energie economisch weinig klaar te spelen en leek al te vaak slechts ‘president voor de rijken’. 71 procent van de Fransen is volgens een recente peiling van het weekblad Marianne tegen zijn kandidatuur. (En 82 procent wil geen nieuwe kandidatuur van Hollande.)

Hij zegt tot rust te zijn gekomen en alles nu anders aan te pakken. Eerder dit jaar publiceerde hij al een ander boek (La France pour la vie) waarin hij uitlegde wat tijdens zijn presidentschap allemaal misging. 27 keer bood hij daarin zijn excuses aan, turfde de Sarkozy goed gezinde krant Le Figaro. De boetedoening betrof zowel vorm als inhoud. Zo had hij zich niet meteen na zijn verkiezing moeten laten fotograferen op het geleende zeiljacht van miljardair Vincent Bolloré en bij nader inzien had hij een boer beter niet voor „pauvre con” (arme klootzak) kunnen uitschelden. Maar het speet hem vooral dat hij de 35-urige werkweek en de vermogensbelasting niet had afgeschaft.

Sarkozy is een geslepen campagnestrateeg, benadrukken Franse media. Maar Juppé heeft in de peilingen voor de primaires nog altijd een ruime voorsprong. Terwijl Sarkozy vooral geliefd is bij de meest rechtse vleugel van zijn Republikeinen, ligt Juppé beter bij het centrum. En dat kan cruciaal blijken in een voorverkiezing waarbij iedereen die 2 euro betaalt mag meestemmen. Oud-presidentskandidaat François Bayrou, goed voor 9 procent in 2012, steunt Juppé en heeft gedreigd zelf weer kandidaat te zijn als de Republikeinen Sarkozy kiezen.

Maar Sarkozy lijkt zeker van zijn zaak. „Ik heb veel geleerd” zei hij tegen Valeurs Actuelles.

„Ik heb het gevoel dat ik veel meer geleerd heb dan de waarnemers.”