Wat voorafging: De rechter zette zijn verhoor van Kosinski voort. De jachtvlieger hield vast aan zijn aanvechtbare versie van de toedracht van de MX17-ramp, waarin zijn zus Lina ook een rol gespeeld zou hebben.

Feuilleton in 60 afleveringen

51/60

President Tsaar op Obama Beach

A.F.Th. van der Heijden

Wat voorafging: De rechter zette zijn verhoor van Kosinski voort. De jachtvlieger hield vast aan zijn aanvechtbare versie van de toedracht van de MX17-ramp, waarin zijn zus Lina ook een rol gespeeld zou hebben.

‘Door Lina’s verliefdheid op mijn meerdere,’ ging de luchtmachtpiloot verder, ‘zaten broer en zus Kosinski toch weer in hetzelfde kamp: dat van de Kiev-Oekraïne. Hoewel, Lina gedroeg zich als een soort dubbelspionne. Ze bleef bomaanslagen organiseren om Charkov uit balans te brengen, en tegelijkertijd lichtte ze haar Oekraïense vrijer in over de op handen zijnde vliegramp. De officier dacht natuurlijk dat hij deze voorkennis uit pure liefde kreeg aangereikt… maar dan kende hij die slang van een zus van me slecht. Ze siste hem in dat hij beter zelf de aanslag op het vliegtuig voor zijn rekening kon nemen… dit om de kans van slagen te vergroten. Tegenover het recherchebureau Rikscha, dat de dertig miljoen dollar beheerde, zou haar officier dan de Seps van Snizjne als daders kunnen aanwijzen.’

‘Uw zuster,’ zei de rechter, ‘verleidde dus eigenlijk een hoge luchtmachtofficier om Kiev en niet Moskou een slechte naam in de wereld te bezorgen…’ En Kosinski: ‘Lina werd immers vanuit Moskou aangestuurd om tweedracht te zaaien aan de Kievkant van Oekraïne.’ En de president weer: ‘Het liep allemaal anders. Al jaren gaat de halve wereld, gesteund door experts, ervanuit dat Rusland verantwoordelijk is voor de ramp.’

‘De Seps, Edelachtbare, hebben hun BUK met grote precisie afgevuurd. Niks mis mee. Alleen… ik was met mijn air-to-air net iets sneller. Helaas. Toen zocht de BUK, al onderweg, de warmte van mijn Sukhoi. Druk op de knop, en daar dreunde ik al met mijn schietstoel door de watergolfkap heen. Ik vond het wel een mop, hoor, toen later bekend werd dat stukken van de Sukhoi tussen de wrakstukken van de Boeing waren gevonden. Iedereen heeft het al jaren over BUK-scherven die op de rampplek zijn aangetroffen. Over de fragmenten van die andere raket, die experts voor een raadsel stelden, heeft niemand het meer. Zelfs de Russen niet.’

‘Een goeie mop, ja,’ zei de rechter scherp, ‘maar mij vergaat het lachen. U bent mij nog een verklaring schuldig over hoe een willekeurig verkeersvliegtuig kon veranderen in de zeer specifieke vlucht MX17.’

‘Mijn zus wist haar officier te vertellen dat de keuze van de rebellen in Snizjne was gevallen op een passagiersvliegtuig van Malaysia Airlines. Als hoge luchtmachtpief kon mijn meerdere alle gegevens over de internationale vliegroutes krijgen van de luchtverkeersleiding in Dnjepropetrovsk. Zo kwam hij aan de vertrektijd van het toestel, dat van Schiphol bij Amsterdam zou opstijgen, en vier uur later over Oost-Oekraïne zou vliegen. Hij gokte erop dat vlucht MX17 geen ernstige vertraging zou oplopen. In zijn eigen kist vloog hij wat heen en weer op de route die hij van Dnjepropetrovsk opgekregen had… terwijl ik wat loopings maakte meer richting Russische grens, ten oosten van Donetsk. De officier hield mij via de boordradio op de hoogte.’

‘Het vervolg, meneer Kosinski, kennen we uit eerdere mededelingen van u,’ zei de rechtbankpresident. ‘U noemde de gang van zaken een geval van matchfixing… in overdrachtelijke zin dan. Voor mij is nog niet helemaal duidelijk hoe de match hier gefixt werd.’

‘U zult zich herinneren, Edelachtbare, dat het Duitse bureau Rikscha al een paar dagen na de ramp een beloning voor de gouden tip uitloofde… namens een anonieme schenker. De dertig miljoen dollar zouden op een bankrekening te Zürich gestald worden tot iemand zich met de oplossing meldde. Ik heb geprobeerd u uiteen te zetten dat, net als bij een gefixte voetbalmatch, de uitkomst al bij voorbaat vaststond. Alleen hadden de samenzweerders buiten de intrigante Lina Kosinski gerekend.’ En de rechter: ‘Heeft uw meerdere u het toegezegde bedrag uitgekeerd?’ De piloot: ‘Ik zou mijn deel pas betaald krijgen nadat Rikscha over de brug was gekomen.’

‘U maakt na uw verklaringen voor het Strafhof misschien een kans,’ zei de voorzitter met een cynisme dat zelfs de tolk naar mijn koptelefoon wist over te brengen. ‘Mogelijk op het complete bedrag.’

‘Dan zou ik dader en detective in één en dezelfde persoon zijn,’ stelde Kosinski vast, en het leek of hij schrok van zijn eigen woorden. ‘Ik denk niet dat… hoe heten die dingen… de statuten van Rikscha daarin voorzien. Als mijn verhaal de wereld over gaat, dan sluit ik niet uit dat die vette bankrekening in Zürich wordt opgeheven… en dat de pot in geen enkele schoot wordt omgekeerd. De Russische president moest voor veel geld als schuldige worden aangewezen. Dat is door mijn druk op de knop onmogelijk gemaakt.’

Het publiek op de tribune zweeg, en toch verbaasde het me hoe hoorbaar, voelbaar zelfs, de verbijstering was.
‘Ik zal mijn geweten nog laten spreken, Edelachtbare. Niet nu. Ik ben te uitgeput van een bekentenis die ik nooit had willen doen.’

Handtekening A.F.Th. van der Heijden

Het tweeënvijftigste deel van dit feuilleton verschijnt woensdag 24 augustus op nrc.nl/afth.