Een miljardair in animatiekunst

Travis Knight Animatiestudio Laika levert met ‘Kubo and the Two Strings’ opnieuw een eigenzinnig juweeltje af. Het geheim? Je verre houden van Hollywood, zegt regisseur en CEO Travis Knight. En oké, de diepe zakken van Nike.

©

Travis Knight, de regisseur van Kubo and the Two Strings, worstelt al jaren met een vraag. Hoe lok je als kleine animatiestudio ouders en kinderen naar de bioscoop om juist jouw film te zien? Het zijn hoogtijdagen voor tekenfilm. Studio Pixar boekt succes met intelligente animatie als Inside Out, zusterstudio Disney scoort vernieuwende hits als Zootopia, DreamWorks (Shrek, Kung Fu Panda) en Illumination (Minions) hebben onlang de krachten gebundeld. Hoe hou je je als buitenstaander staande tussen het marketinggeweld van deze giganten uit Hollywood?

Door buitenstaander te blijven. Studio Laika is gevestigd in Portland, Oregon, een stad die bekend staat als zeer progressief en creatief: een magneet voor hipsters. „Portland heeft een hoog gehalte weirdos, alle mogelijke vreemde vogels komen ernaartoe”, zegt Travis Knight (43) tijdens een gesprek met journalisten in Beverly Hills.

Het is voor zijn productiebedrijf goed om ver van Hollywood te zitten: „Je wordt niet afgeleid. Mijn creatieve team is al tien jaar samen, mijn mensen vertrekken niet zo snel, wat in deze branche ongehoord is.” Knight glimlacht als een man die een geheime code heeft gekraakt. „We hebben in Portland onze eigen cultuur geschapen.”

Het resultaat is Kubo, de vierde film van Laika, een Japans-getint sprookje over een eenogig jongetje met een nare familiegeschiedenis. Een film die Laika’s groeiende reputatie bevestigt als ‘indie-studio’ met een heel eigenzinnige stijl. En wellicht wordt Kubo de doorbraak van Knight zelf, die debuteert als regisseur nadat hij het vak had geleerd als productie-assistent, ‘planningscoördinator’ en tekenaar.

Rommel uit Hollywood

Zijn streven naar originaliteit is een reactie op de ‘rommel’ die Hollywood voortbrengt voor kinderen en gezinnen. „Als branche worden we geplaagd door sleetse formules, uitgewoonde stramienen, eindeloze franchises, herhalingen en vervolgverhalen. Wij willen nieuwe verhalen vertellen en een andere kant van de menselijke conditie belichten. Films die kinderen én ouders boeien. Ik denk dat het familiepubliek te lang genegeerd is.”

Op afstand van ‘het cultuurtje’ – een woord dat Knight uitspuugt – maakt zijn team van kunstenaars, poppenmakers en technici al tien jaar kleine, geliefde tekenfilms. De gebruikte techniek is ‘stop-motion’. Tergend traag worden karakters, zwaarden, monsters en boten ontworpen, gebouwd, gefilmd en op de computer bewerkt. Het jongetje Kubo kent maar liefst 25.000 speciaal ontworpen gezichtsuitdrukkingen, waardoor hij tegelijk onwerelds en levensecht overkomt in 3D. Een verfijnd ‘origami-schip’ werd gemaakt van 250.000 echte, papieren blaadjes, vertelt Knight trots. „Het kostte honderden uren om ze te ordenen. Hopelijk valt de ambachtelijkheid en passie eraan af te zien.”

Knight staat bekend als een getalenteerd animator, en Kubo is in de VS met lof ontvangen. Nominaties voor filmprijzen hingen al in de lucht voordat Kubo deze maand zijn Amerikaanse première beleefde. Eerder al kreeg de studio drie Oscarnominaties. Maar hoewel Knight benadrukt dat hij hard moet werken voor zijn reputatie, is hij ook een product van onversneden nepotisme. Hij wil het er liever niet over hebben, maar waar zou Knight zijn zonder zijn vader?

Familiefortuin van 24 miljard

Travis werd in 1973 geboren in Oregon, waar buitensport en met name atletiek een hoofdrol in het dagelijks leven spelen. Travis’ vader, Phil Knight, wist die sportieve passie uit te buiten. Als accountant en ondernemer begon hij eind jaren zestig het bedrijf Blue Ribbon Sports, dat later Nike ging heten. De revolutie van de hardloopschoen – en het massale hardlopen – begon bij Nike en Phil Knight. Als gevolg is de familie nu ruim 24 miljard dollar waard.

In de jaren negentig investeerde vader Phil de studio van Will Vinton, een specialist in klei-animatie, waar Travis stage liep en het vak leerde. Om die vervolgens over te nemen en de oprichter eruit te werken. De onderneming werd in 2005 Laika gedoopt. Phil Knight dient nog altijd als ‘president’ van de studio die Travis inmiddels als CEO bestuurt. Travis zit op zijn beurt sinds vorig jaar in de raad van commissarissen van Nike.

Toch, in een radio-interview zei hij dat hij, net als zijn vader, strijd heeft moeten leveren om zijn eigen weg te gaan. „Toen mijn vader feitelijk schoenmaker werd, was zíjn vader daar niet blij mee. Vermoedelijk waren ze ook bezorgd toen ik liet weten dat ik liever met poppen van klei speel.”

Ook zonder een beroep te doen op de miljarden van Nike weet studio Laika zich tot dusver prima te redden. De speelfilms van het afgelopen decennium verdienden hun budget gemakkelijk terug. Coraline, ParaNorman en Boxtrolls kosten elk zo’n 60 miljoen dollar om te maken, en haalden wereldwijd bijna het dubbele op.

Wabi sabi

Knight denkt dat het consistente succes te maken heeft met de ‘uitzonderlijk hoge’ kwaliteitseisen. Gevraagd naar zijn voorbeelden noemt hij niet Walt Disney, maar de grote Japanse filmmaker Akira Kurosawa. Diens Yojimbo (1961) is zijn favoriete film aller tijden – net boven de sciencefictionopera Flash Gordon (1980).

„We zijn geen Pixar of Dreamworks”, zegt Knight. „We zijn klein. We kunnen ons geen blunders of matige films permitteren. Als mensen het Laika-logo zien, hoop ik dat ze beseffen dat er een boel liefde en artistieke kwaliteit achter zit. Maar ik hoop ook dat ze niet weten wat ze moeten verwachten. Ik neem het publiek mee naar een bestemming die mensen nog niet kennen. Elke film is compleet anders dan de vorige, en we kennen de bestemming zelf ook niet.”

Kubo komt als gemankeerde held voort uit de Japanse filosofie van wabi sabi, zegt Knight: „Imperfecte schoonheid, gebaseerd op het boeddhisme. Het gaat om de acceptatie van verandering en imperfectie. Vandaar dat ene oog van Kubo. De wabi sabi moedigt ons aan om schoonheid te vinden in zaken die het ideaalbeeld niet halen.”