Drie euro voor een blikje cola

©

Vet- en suikertaxen zijn bedoeld om ongezonde vetten (verzadigd, dierlijk) en suiker duurder te maken, zodat mensen gezonder gaan eten. Ze worden aangeprezen en weggehoond. Bij alcohol en tabak remt flink hogere belasting (accijns) de verkoop. Vooral jongeren kopen minder als de prijs stijgt. Dat zal bij suiker en ongezond verzadigd vet ook wel zo zijn. Drie euro in plaats van negentig eurocent voor een blikje suikerhoudende cola in de kantoordrankenautomaat zal de omzet flink beperken.

Maar overheden die belasting heffen op voeding geven ook landbouwsubsidie. Niet zo weinig ook. De Nederlandse boeren en tuinders ontvingen in 2015 780 miljoen euro om voedsel te produceren. Dat bedrag is in de orde van de opbrengst aan Nederlandse alcoholaccijns. Die ligt rond de 1.000 miljoen per jaar. Het zijn bedragen waarmee mensen kunnen worden gestuurd: minder alcoholische drank drinken als die duur is, gezonder eten als dat goedkoper is. Landbouwsubsidie loopt via de EU. In 2008 werd de EU het eens over een health check voor de Europese landbouw. Sindsdien wordt betaald om landbouw duurzamer te maken, biodiversiteit te bevorderen, het waterbeheer te verbeteren en klimaatverandering tegen te gaan. Het heette dan een ‘health check’, maar buiten beeld bleef juist de gezondheid van de mensen die landbouwproducten eten. Na de health check werd het alleen maar erger. Op 1 april 2015 verdween de beperking op de melkproductie. In 2017 mag iedereen zoveel suiker produceren als hij zelf wil. Als het aanbod toeneemt zal de prijs dalen en zullen ongezonde landbouwproducten nog goedkoper worden. Boeren krijgen subsidie voor de hectares die ze bebouwen – maakt niet uit wat er op staat.

Hoe ongezond die EU-landbouwsubsidie voor de EU-bevolking is, valt niet te achterhalen. In de VS is het sinds kort duidelijk: mensen die een groter aandeel van hun dagelijkse calorieën uit gesubsidieerd voedsel halen, hebben een grotere kans op hart- en vaatziekten dan mensen die niet van de subsidies profiteren. De Amerikaanse landbouwsubsidies gaan vooral naar de productie van maïs, graan, rijst, soja en sorgum, schrijven onderzoekers in JAMA Internal Medicine (5 juli). En die producten worden voor een flink deel gebruikt als veevoer en als grondstof voor suikerstropen. De Amerikanen verbouwen viervijfde van hun voedsel in eigen land. „Ruim voldoende voedsel voor redelijke prijzen” is in de VS een doel van de landbouwsubsidies, zeggen de onderzoekers. Dat is het in de EU officieel niet meer.

De Amerikaanse landbouwsubsidie levert veel goedkoop vet vlees, zuivelproducten, niet-volkorenmeel en suikerhoudende dranken op. Het zijn precies de producten die we moeten matigen, vinden de voedingsadviseurs van dezelfde overheid die de landbouwsubsidies uitdelen. Die adviseren groente, fruit, volkorenproducten, eiwit en matigheid met verzadigd vet, suikers, zout en witbrood. Die voedingsadviezen komen zelfs van hetzelfde landbouwministerie. Daar moet wel ergens een hoge Chinese muur staan.